Carmiggelt 1

In zijn bespreking van de nieuwe biografie van Carmiggelt probeert Roelof van Gelder de verminderde Kronkelgevoeligheid van de Nederlanders te analyseren. Naast de door de biograaf Henk van Gelder genoemde verklaringen, komt hij met de gedachte dat Carmiggelt de wereld bekeek vanuit het perspectief van de losers, van de verliezers `die ooit zijn begonnen met te grote verwachtingen'. Daarvan zouden wij in het welvarende land van Kok niets meer willen weten, want we zijn bijna zonder uitzondering winnaars geworden. Al onze verwachtingen werden of zullen spoedig worden ingelost en Simons voormalige bruine kroegen veranderden in triomfantelijke grand cafés, slechts gefrequenteerd door het Succes. `Mislukking' is volgens Roelof van Gelder een onbekend begrip geworden.

Nu mag het inderdaad zo zijn dat Carmiggelt minder leesbaar is dan vroeger, maar Van Gelders propositie is wel héél gewaagd, alsof het waar is wat ons van alle kanten, niet het minst door Paars, wordt ingeprent, namelijk dat wij het nog nooit zo goed hebben gehad. Voor heel velen is dat allerminst het geval, en zelfs degenen die zichzelf als winnaars beschouwen zullen in hun heldere momenten beseffen dat, ook al dreigen al hun verwachtingen uit te komen, succes geen garantie voor geluk is. Van Gelder spreekt van de `dynamiek van het IT-tijdperk', die bedaarde en berustende schrijvers als Carmiggelt heeft weggevaagd. Kunnen we dan niet beter de hele wereldliteratuur bij het grof vuil zetten? Ook een geboren optimist weet dat de wereld niet eeuwig in handen zal blijven van de snelle jongens en dat de winnaars van nu de verliezers van morgen zijn. Grote verwachtingen zijn er per definitie om inéén te schrompelen. Wat dat betreft, heeft Carmiggelts perspectief een zekere eeuwigheidswaarde, hetgeen uit de aard der zaak niet per se betekent dat hetzelfde voor zijn bundels geldt.