Wiskundig architect

De vorige week overleden architect Arie Hagoort was niet de man van grootse theorieën of felle polemieken. Spreken was een andere discipline dan architectuur, zo liet Hagoort in 1991 weten in een aan zijn oeuvre gewijde monografie van Arjen Oosterman. Over een niet onbelangrijke kant van de architectuur, de schoonheid, kon hij zelfs helemaal niets zeggen. Dat Hagoorts naam niet bekend is geworden, komt ook doordat hij geloofde in teamwork: een gebouw was te complex om in alle details door één persoon te kunnen worden bepaald.

Nog tijdens zijn studie in Delft ging Hagoort werken bij S.J. van Embden, wiens bureau later overging in OD 205 waarvan Hagoort een van de directeuren werd. Schuilgaand achter deze anonieme combinatie van letters en cijfers heeft Hagoort gewerkt aan enkele belangrijke Nederlandse gebouwen, zoals de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag die in 1982 werd voltooid. Deze witte kolos bij het Haagse Centraal Station is typerend voor het oeuvre van Hagoort: objectieve, technische gegevens vormen de basis voor het ontwerp. In het geval van de bibliotheek is het de optimale afstand tussen de boekenstellingen die het hele stramien van het gebouw hebben bepaald, tot in de gevelafwerking toe. ,,Esthetiek speelt geen rol, niet anders dan als je een wiskundevraagstuk oplost'', zei Hagoort over zijn gevels.

Deze strenge opvatting klinkt door in al Hagoorts gebouwen, of het een gevangenis in Hoogeveen was of het kinderziekenhuis Sophia in Rotterdam. Het meest consequent heeft Hagoorts zijn a-esthetische benadering toegepast in de medische faculteit van de Erasmus Universiteit in Rotterdam uit 1972. Oosterman omschrijft dit gebouw, dat met zijn 117 meter lange tijd het hoogste gebouw van Nederland was, als een `gecompliceerde, gestroomlijnde universiteitsmachine'. Toch is ook aan dit strenge gebouw te zien, dat zelfs Hagoort het niet kon laten om de `smalle marges van het technische bouwen' te benutten: de ronde hoeken van de ramen zijn niet technisch noodzakelijk, maar verraden zijn voorliefde voor vliegtuigen.