Wie biedt? Twintig miljard zwijggeld

De inzet is 20 miljard gulden. Het doelwit zijn zes passieve Nederlandse beleggingsfondsen. Zwijgzaamheid regeert. Mag dat?

Hoofdstuk 1 van het handboek Ongewenste overnames. Wordt u als bestuurder benaderd door een partij die zomaar uw onderneming wil opkopen en wilt u hem in de verdediging drukken, breng de avances dan terstond zelf naar buiten. U haalt bovendien een wit voetje bij de effectenbeurs en bij uw beleggers, die geïnformeerd zijn.

Zo ging het afgelopen maandag niet op de Amsterdamse effectenbeurs. De AEX beurzenorganisatie legde de handel stil in de effecten van zes passieve beleggingsfondsen in aandelen Koninklijke Olie (Dordtsche Petroleum, Moeara Enim, Maxwell, TG Oliehaven, TG Petroleumhaven) en Unilever (Calvé Delft). De beurs had informatie dat in elk geval een ervan – Dordtsche, zo bleek – benaderd was door een aspirant overnemer en dat gesprekken gaande waren tussen deze ,,buitenlandse financiële instelling' en de Belastingdienst over de fiscale aspecten van een overname.

Dordtsche bevestigde dat dinsdag in grote lijnen, maar sindsdien zwijgen de beleggingsmaatschappijen en ligt de beurshandel stil. Op het spel staan biedingen op deze fondsen met een waarde van circa 20 miljard gulden. Katalysatoren voor de avances zijn het nieuwe belastingplan en de, mede daardoor veroorzaakte, onderwaardering van deze beleggingsfondsen ten opzichte van de koersen van de aandelen die zij bezitten.

,,Het is een beetje belachelijke situatie dat de beurshandel in deze fondsen nu al vier dagen stilligt en dat het beleggende publiek niets weet', vindt directeur P. de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). ,,Een dag niet handelen is al heel erg voor beleggers, twee dagen is echt de limiet. Dit zijn geen kleine fondsen. Dordtsche zit in heel veel particuliere beleggingsportfeuilles.'

Welke belangwekkende nieuwe informatie over de onderneming moet een bestuurder melden en wanneer moet hij dat doen? Het meest prangend komt de vraag aan de orde in het schemergebied van nieuwe informatie die invloed op de beurskoers kan hebben: als de verwachte winst mee of tegenvalt en als er een overname op til is.

Moet een bedrijf ook halfbakken overnamevoorstellen naar buiten brengen? Wie wil beleggers op stang jagen met een waarschuwing voor een lagere winst die twee maanden later niet meer blijkt te zijn dan een tijdelijke dip?

Bierbrouwer Grolsch meldde vorig jaar pas de belangstelling van Interbrew toen de gesprekken waren uitgelekt naar Het Financieele Dagblad. Dit jaar dwongen rap stijgende koersen British Steel en Hoogovens om hun fusieplannen eerder naar buiten te brengen. KPN tartte vorig jaar de woede van de Nederlandse toezichthouder op post en telecommunicatie (Opta) door een taxatie te geven van de schade van een nog vertrouwelijke Opta-beslissing.

Uit het feit dat de beurzenorganisatie AEX de handel opschortte en niet heeft hervat kan worden afgeleid dat zij in elk geval niet tevreden is met de huidige informatie. De passieve beleggingsfondsen verdedigen zich met twee argumenten. Hun informatie is niet eenduidig en omvat geen akkoord met de belastingdienst. En de geïnteresseerde partij heeft hen verboden zijn naam te noemen.

,,De naam zegt mij niets', zegt een effectenhandelaar. ,,Het gaat om de uitkomst. Dit is een puur financiële transactie. Het is geen commerciële deal, geen samenwerking van een onderneming met een andere onderneming waarover ik details moet hebben.'

De Vries van de VEB wil verder gaan. ,,De beurs moet hen dwingen tot openheid, maar het zijn geen bedrijven, zij hebben bijna nooit in hun bestaan te maken gehad met koersgevoelige informatie.' Volgens hem kunnen de passieve beleggingsfondsen best de naam van de belangstellende partij noemen. Samen met hun versie van de stand van zaken in de onderhandelingen met de Belastingdienst is er vervolgens voldoende informatie in het publieke domein om de beurshandel te hervatten. Elke belegger kan dan zelf beslissen op basis van het risico dat hij wil lopen: aandelen verkopen, bijkopen of niets doen.

Al is de informatie schaars, de kans op superbiedingen prikkelt de financiële wereld. Een effectenman heeft al een volgend doelwit op zijn radar: Heineken Holding, de houdstermaatschappij die de gelijknamige bierbrouwer controleert. Er is maar één probleem: de familie Heineken, die de Holding controleert. ,,Hen maakt het niets uit hoe groot de onderwaardering van de Holding is ten opzichte van de Heineken-aandelen. Freddy verkoopt toch niet.'