Vis en vlees, kever en kwal

Om het even of iemand linkshandig, vegetariër of gourmet is, in de boekhandel vindt hij of zij een op de eigen wens gericht kookboek. Een overzicht.

Het ideale kookboek bestaat niet. De voortreffelijkheid van een kookboek manifesteert zich in de relatie met de gebruiker. De succesvolle kookboekschenker dient zich in de kookwereld van de beoogde ontvanger te verdiepen. Moet de begunstigde de elementaire beginselen van het koken nog leren of behoort hij of zij tot het gilde van de ambitieuze hobbykoks? Is er sprake van een voorliefde voor een bepaalde streek of product? Zal het kookboek echt worden gebruikt of is het meer een boek voor de salontafel dan voor de keukentafel?

Er is een kookboek voor iedereen. Voor wie basaal wil beginnen en voor de kookliefhebber die na kosmo-gastronomische omzwervingen weer bij de eigen culinaire wortels is beland, zal Stamp- en stoofpotten (Tirion, ƒ29,50) geen gekke keus zijn. De thuiskok die de wereldkeukens nog aan het verkennen is komt ruimschoots aan zijn trekken. De Provence en Toscane zijn nog steeds populair, maar fervente hobbykoks zoeken het verderop. Chris en Carolyn Caldicott behandelen vier werelddelen in het bijzonder mooi uitgegeven World Food Café (Francis Lincoln, ƒ77). Langzamerhand begint Afrika culinair in de belangstelling te komen. In Afrika kookt (Schuyt, ƒ24,50) – met de typerende Novib-uitstraling – staan tachtig recepten uit het hele continent.

De echte visliefhebbers worden bediend met Vis!(Bzztôh, ƒ69,50), de Nederlandse vertaling van het veelgeprezen Fish!. En voor de eters van exquis vlees is er eindelijk Het vleesboek (Tirion, ƒ49,50) over de in Amsterdam beroemde slagerij De Leeuw. Het is niet het vleesboek dat alle andere boeken overbodig maakt, maar wel een sympathieke uitgave met goede tips en klassieke recepten.

Ook als het om producten gaat, verbreedt de horizon zich. In Mozzarella (Time Life, ƒ45) geven gerenommeerde koks hun recepten prijs. Het ouderwets fraai vormgegeven en een tikje pretentieuze Olijfolie (Schuyt, ƒ49,50) behandelt de grand cru's. En wie had het tien jaar geleden voor mogelijk gehouden dat er in het Nederlandse taal- en kookgebied een boek als Ganzenlever en confits (Time Life, ƒ82,50) zou verschijnen?

Als confits nog te gewoon zijn, dan biedt Feestelijk koken met onkruid van Danielle Houbrechts (Lannoo, ƒ57,50) een uitweg. En als zelfs onkruid niet extravagant genoeg is, dan geeft Strange foods van Jerry Hopkins (Periplus, ƒ72,80) recepten voor onder meer cactus, kevers en kwal.

Sommige amateurs spiegelen zich graag aan de professionele chefs, ook voor hen is er keus. Savelberg geeft zelf Savelberg 2000 (ƒ129,50) uit. Het heeft veel van een liber amicorum, iedereen komt aan het woord van de chefs nicht tot de afwasser, van Ad Melkert tot de drummer van Golden Earring. Wat bescheidener van opzet maar zeker zo authentiek is Koken op het Hogeland over de keuken van Dick Soek van Schathoes Verhildersum (Taal en tekst, ƒ85,00).

Zijn de grote koks nog niet goed genoeg, dan resten nog de echte groten der aarde. Zowel de Chipendales als de Prince de Lignac brengen een kookboek uit.

De culinair-gehandicapten worden niet vergeten. Waren er al kookboeken voor bijvoorbeeld diabeten en hartpatiënten, nu is er ook een voor de lijders aan een ziekte van deze tijd. Jeanne Doomen schreef Lekker eten zonder handomdraai (Kosmos, ƒ26,90) voor RSI-patiënten. Het is een erg simpel boekje, misschien hebben ze ook wat aan het aardige Ik kook ook (ƒ19,95, alleen te bestellen via de Kookboekhandel) vol met `eenhandsgerechten' voor koks die het met één hand moeten stellen.

Ook voor de jongste koks is er iets te vinden. In Vandaag kook ik vegetarisch (Ploegsma, ƒ28,90) neemt Loete Olthuis de kinderen serieus met duidelijke recepten voor volwassen gerechten.

Zelfs voor de eetliefhebber die geen trek heeft in weer een boek vol recepten, zijn er een paar interessante alternatieven. De informatieve en goed geschreven The Oxford Companion to Food (Oxford, ƒ148,00) zal welkom zijn bij elke eetliefhebber die graag wat meer weet van voedsel, geschiedenis en cultuur. Een echte aanwinst is het Handboek ingrediënten uit de hele wereld (Tirion, ƒ125). Een goed boek om iets in op te zoeken, maar ook leuk om zo maar in de bladeren.

Een goede remedie tegen receptenmoeheid zijn de eetleesboeken. De oogst is dit jaar niet overvloedig. Heel onderhoudend zijn de gastronomische ontdekkingsreizen van Steingarten in De man die alles at (Contact, ƒ49,90). Casanova's avonturen waren niet alleen amoureus, maar ook culinair, blijkt uit Casanova à la carte (Donkers, ƒ34,90).

Het komt voor dat een kookboek helemaal niet bedoeld is om uit te koken. In plaats van op de keukentafel moet het op de salontafel de show stelen. Bij jou of bij mij van Novelli (ƒ52,50) doet het goed in het eigentijdse interieur. Zonder de recepten tekort te willen doen, ook Food Fast van Donna Hay (Merehurst, ƒ62,50) zal veel indruk maken op de gasten. Of ze nu komen eten of niet.

Deze selectie kwam tot stand mede op basis van adviezen van De Kookboekhandel, Runstraat 26 Amsterdam, Internet www.xs4all.nl/~kookboek, tel 020 6224768, e-mail kookboek@xs4all.nl.