Schröders mis

PARIJS IS wel een mis waard, sprak in 1589 de Franse protestant Hendrik van Bourbon om vervolgens als katholieke koning Henri IV te worden gekroond. Mogelijk heeft de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder dit opportunisme in gedachten gehad toen hij met honderden miljoenen staatssteun het failliete bouwbedrijf Holzmann redde. Deze week triomfeerde hij op het partijcongres van zijn SPD.

De staatssteun aan Holzmann en de kritiek op het vijandige overnamebod van het Britse telecombedrijf Vodafone op het Duitse Mannesmann plaatsten Schröder de afgelopen weken stevig in het kamp van de antihervormers. Schröder – en hij niet alleen – zette zich in voor het Duitse sociale marktmodel met een sterke rol voor de vakbeweging. In de ogen van de financiële markten, die doordesemd zijn van het Angelsaksische marktkapitalisme, was dit een veeg teken. Onmiddellijk dumpten ze dan ook de euro, de verschijningsvorm van de D-mark. De president van de Europese Centrale Bank, Duisenberg, merkte venijnig op dat Schröder met zijn beleid de aanleiding vormde voor de dalende koers van de euro tot – bijna – pariteit met de dollar.

Intussen haalde Schröder twee slagen binnen. De eerste was de aanvaarding in de Bondsdag van het ombuigingsprogramma voor de begroting. Eindelijk heeft de rood-groene coalitie onder leiding van minister van Financiën Eichel een begin gemaakt met de sanering van de Duitse overheidsfinanciën. De tweede slag was de overweldigende steun op het SPD-congres.

Externe omstandigheden hebben de positie van de kanselier eveneens versterkt. De eerste betreft de onthullingen over de betrokkenheid van oud-bondskanselier Kohl bij geheime partijrekeningen van de CDU. Deze corruptieaffaire kan nog verregaande gevolgen krijgen. Ten tweede trekt de Duitse economie behoorlijk aan. Na een aantal desastreus verlopen deelstaatverkiezingen snakt de SPD naar kiezersvertrouwen. Economisch optimisme is onontbeerlijk.

DE VRAAG IS nu wat Schröder met zijn herstelde politieke basis gaat doen. Als deze gebruikt wordt om de vakbeweging en, meer in het algemeen, de traditionele SPD-vleugel verder tegemoet te komen, staan Duitsland en de Europese Unie sombere tijden te wachten. Want de noodzaak in Duitsland tot structurele hervormingen en tot sanering van de overheidsuitgaven blijft onverminderd van kracht. Als Schröder zich opnieuw richt op een Blair-achtig hervormingsbeleid van het `nieuwe midden', dan valt er veel te verwachten. De staatssteun voor Holzmann is dan niet meer geweest dan een kostbare strategische zet. Een `mis' om de SPD voor verdere hervormingen te winnen. Schröder en zijn kabinet zullen dat snel moeten bewijzen.