Baan moet concurreren zonder diepe zakken

Een kapitaalinjectie van het Amerikaanse Fletcher neemt de twijfels weg over het voortbestaan van Baan. Voorlopig althans.

Directeur M. Gianotten van uitgeverij Giarte gebruikt voor zijn bedrijfsadministratie een softwarepakket van Exact. Als automatiseringsexpert zou hij voor zijn tienmansbedrijf best programmatuur willen ,,met wat meer toeters en bellen''. Baan biedt zo'n pakket, maar de accountant van Giarte ondersteunt alleen software van Exact. ,,Je zit opgesloten'', zegt Gianotten.

Te groot voor het tafellaken en te klein voor het servet. Ziedaar het probleem van softwaremaker Baan. Zelf koestert het bedrijf nog altijd ambities voor dienstverlening aan bedrijven duizend maal groter dan Giarte. Onlangs nog pakte Baan in Amerikaanse kranten uit met een paginagrote advertentie: Don't get your Company Sapped – een sneer naar aartsrivaal Sap. Maar kenners van de markt achten Baan nauwelijks nog in staat tot een serieuze strijd.

Gisteren werd bekend dat de Amerikaanse investeringsmaatschappij Fletcher opnieuw geld in Baan steekt. Het voortbestaan lijkt daarmee voorlopig gegarandeerd. Grote vraag is of Baan er ook in zal slagen weer winst te maken.

Na een moeilijk jaar zijn de eerste positieve signalen zichtbaar op de markt voor softwarepakketten die bedrijven gebruiken voor automatisering van hun productie, financiële administratie en voorraadbeheer (Enterprise Resource Planning, ERP). ABN Amro voorziet dat de markt waarop Baan groot werd en daarna bijna ten onder ging volgend jaar met zo'n 20 procent kan groeien. Een fors herstel in vergelijking met de 15 procent daling van dit jaar.

Maar om het hoofd boven water te houden moeten sofwaremakers meer bieden dan een gecombineerd pakket voor boekhouding, logistiek en productie. De klant wil via de computer relaties met klanten kunnen onderhouden. Of met afnemers zaken kunnen doen via Internet.

Een stokpaardje voor veel bedrijven is op dit moment besparen op inkoop. Amerikaanse autoproducenten als General Motors en Ford willen al hun zaken met leveranciers gaan afhandelen via Internet. Gevestigde softwarebedrijven als Oracle of nieuwkomers als Commerce One helpen bij het opzetten van websites waarop alle toeleveranciers hun producten en prijzen moeten uitstallen. Door felle concurrentie op zo'n open marktplaats hoopt bijvoorbeeld General Motors de kosten met 90 procent te kunnen drukken.

,,Veel afnemers is voorgespiegeld dat ze met ERP-pakketten veel geld zouden gaan verdienen'', zegt analist R. Belt van ABN Amro. ,,Dat is lang niet altijd gelukt. Maar met de inkoop van bijvoorbeeld kantoorartikelen via Internet zijn direct enorme besparingen mogelijk. Dat is een hot issue.''

Volgens marktonderzoeker AMR bestelt 70 procent van de bedrijven zijn A4-tjes, pennen of paperclips nog via de telefoon. Kosten per transactie: 160 tot 375 gulden. Met de besparingen dankzij inkoop via Internet zou de winst 5 procent kunnen stijgen.

Ook Baan heeft onlangs een softwarepakket gelanceerd voor inkoop via Internet. Volgens hoofd marketing Catherina Roche van Baan zijn de eerste klanten binnen. ,,De software draait nog niet commercieel'', voegt ze eraan toe.

Kapitaalkrachtige concurrenten denken groter. Sap timmert aan de weg met mySap.com. Klanten worden geacht de website van de Duitse softwaremaker te gebruiken als ontmoetingsplaats voor hun klanten en toeleveranciers. En Sap wil meer. Bedoeling is dat werknemers de Sap-software instellen naar hun persoonlijke voorkeur en elke dag vooraan op het beeldscherm van hun computer laten draaien. ,,Slechts 10 procent van de werknemers gebruikt nu de bedrijfsapplicaties van ERP-makers'', zegt Belt. ,,De grote kunst is om de overige 90 procent ook aan te sluiten.''

Dit soort ambitieuze projecten vergt grote investeringen. Het is de vraag of Baan die kan opbrengen. Belt acht het denkbaar dat Baan voor zijn grote klant Boeing een website mag gaan maken die vergelijkbaar is met de projecten van Ford en General Motors. ,,Als daarover een aankondiging komt, zou dat de koers een enorme duw omhoog geven'', zegt hij. Roche van Baan zegt: ,,Wij zijn met dergelijke dingen bezig. Maar over Boeing wil ik niets kwijt.''

De financiële drempel zou ook een probleem kunnen zijn bij een ander nieuw fenomeen in het marktsegment van Baan: uitbesteding van beheer en onderhoud van bedrijfsapplicaties. Voor een middelgroot bedrijf kan het interessant zijn programmatuur voor productie, voorraad en financiën te laten draaien op een externe computer. Een automatiseerder houdt de boel dan tegen een periodieke vergoeding draaiende.

Baan koestert plannen op dit gebied, maar Gianotten heeft twijfels. Wie zijn computersysteem buiten de deur zet wil immers ook verlost zijn van de bijbehorende investeringen. Maar wie moet zo'n investering dan financieren? Baan mist de financiële slagkracht van een Oracle of Sap, en het beschikt evenmin over de grote hoeveelheden risicokapitaal die enthousiaste investeerders bereid zijn in nieuwe hightech-bedrijfjes te steken.

Toen Baan twee jaar geleden z'n hoogste beurskoers bereikte, kocht het eenvoudig concurrenten met interessante software op. Komend jaar moet Baan aantonen dat het kan concurreren zonder diepe zakken.