VVD valt eigen minister af over interventiemacht

De VVD-fractie in de Tweede Kamer heeft vanmorgen bij de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken zeer kritisch gereageerd op het besluit van de liberale ministers Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) en De Grave (Defensie) om alsnog in te stemmen met de vorming van een eigen militaire interventiemacht van de Europese Unie. Woordvoerder Van den Doel onderstreepte dat de Europese veiligheid ,,in de eerste plaats dient te worden versterkt door de kwantitatieve en kwalitatieve inbreng van Europese landen in de NAVO te vergroten''.

Van den Doel kondigde aan dat zijn fractie de besluiten, die komend weekeinde op de EU-Top in Helsinki worden genomen over een Brits-Duits-Frans voorstel tot oprichting (in 2003) van een zo'n 60.000 militairen omvattende Euromacht, zal toetsen aan strikte voorwaarden. Zo mag er geen verdubbeling komen van militaire structuren in de NAVO en de EU, moeten de Verenigde Staten via een overlegmechanisme tussen de EU en de NAVO betrokken blijven en mogen NAVO-leden die geen EU-lid zijn niet uitgesloten worden. Van den Doel zei zich zulke grote EU-operaties ook niet zonder de NAVO te kunnen voorstellen en ontkende dat zijn partij haar mening heeft veranderd.

De VVD is niet alleen beducht voor schade aan de veiligheidsrelatie via de NAVO met de Verenigde Staten. Zij is ook bang dat over de inzet van een Europese interventiemacht straks niet in de zogenoemde tweede pijler van de Europese Unie, maar intergouvernementeel zou kunnen worden beslist – dus vooral in het overleg van de grote lidstaten. Van den Doel eiste daarom in de gisteravond begonnen behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken uitdrukkelijk dat een Europese macht onderworpen moet zijn aan democratische controle. De Europese Unie moet een eigen veiligheidsbeleid liever richten op de strijd tegen georganiseerde misdaad, mensenhandel en drugssmokkel, zei hij.

Van Aartsen was door PvdA, CDA en D66 juist gekritiseerd omdat hij pas zo laat de ,,logische ontwikkeling naar een Europese defensie heeft omarmd'', zoals D66'er Hoekema zei.

Eurlings (CDA) vergeleek Van Aartsen met een spookrijder die – als ,,gijzelaar van de VVD-fractie'' – te lang heeft geroepen dat alle andere automobilisten op de verkeerde weghelft rijden.

Koenders (PVDA) was gelukkig ,,over de draai die op het laatste moment is gemaakt'', maar wil nu snel weten wat de Nederlandse bijdrage aan een Europees leger wordt. Koenders vroeg de internationale aanpak van crises veel meer te richten op tijdige conflictpreventie, zoals oud-minister Max van der Stoel dat onlangs in Leiden bepleitte. Met de SP en GroenLinks wil Koenders dat de regering in de NAVO een inititatief neemt om de ,,achterhaalde'' tactische kernwapens in Europa af te schaffen, waardoor Nederland ook van zijn laatste resterende atoomwapentaak (voor twee squadrons F-16 van de luchtmacht) zou afkomen.

Minister Herfkens (Ontwikkelingssamenwerking) kreeg kritiek van de oppositie voor de `vervuiling' van haar budget, zoals CDA-woordvoerster Van Ardenne het zei. Zij doelde daarbij op de 0,1 procent van het budget voor milieubeleid in de Derde Wereld, die Herfkens mede wil besteden om de CO2 -uitstoot daar te beperken. De `wervelwind Eveline' is volgens het CDA trouwens intussen gaan liggen en in ,,neoliberale sferen'' terechtgekomen. Met de PvdA wil het CDA dat Herfkens meer ruimte laat aan de Novib en andere (particuliere) mede-financieringsorganisaties om zelf te bepalen waar en hoe zij de tien procent van hun budget inzetten. Ook zou Herfkens in haar landenbeleid meer op de bevolkingen moeten letten achter de regeringen van de 21 landen die zij voor bilaterale hulp heeft geselecteerd.

KRITIEK THATCHER:pagina 5