Veghel en veiligheid

EEN WILDE SCHIETPARTIJ op een opleidingscentrum in Veghel heeft direct het schrikbeeld opgeroepen van Amerikaanse toestanden. Inclusief een toekomst met detectiepoorten bij de schoolingang. Wie weet, zelfs politiemensen in de gang. Want poortjes alleen zijn in de Verenigde Staten allang niet voldoende gebleken. Er is natuurlijk wel een belangrijk verschil: de verspreiding van wapenbezit in Nederland is niet te vergelijken met dat in de VS. Maandag maakte een schietende scholier in Oklahoma nog vier slachtoffers met een wapen van zijn vader dat gewoon in een winkelcentrum was aangeschaft.

Ook zonder er direct het land van de onbegrensde mogelijkheden bij te halen is de geweldsexplosie in Veghel zorgwekkend genoeg. Er bestaat in Nederland een diepgewortelde overtuiging dat wapentuig niet in handen van de gewone burger hoort. Een vuurwapen op school is wel het laatste. Het verschijnsel van de aanwezigheid van wapens bij de middelbare schooljeugd is lang weggewuifd tot onderzoekers vijf jaar geleden waarschuwden dat een op de vier of vijf scholieren erover beschikt. Tot nu toe gaat het overwegend om slag- en steekwapens en van die nieuwe spuitbusjes. De waarschuwing van de onderzoekers leidde in 1995 tot een landelijke campagne onder de titel De veilige school.

SCHOLEN HEBBEN maatregelen getroffen als betere toegangscontrole en strikter optreden bij geweldsincidenten. Er zijn er zelfs, zoals in Amsterdam-Noord, die periodiek de politie in de klas halen voor een tassen- en jassencontrole. Als er toevallig net een mobiele telefoon wordt vermist, wordt meteen verder gecontroleerd. Ook al heeft dat niets met wapens te maken. De directe opbrengst van dergelijke controles is beperkt. Het belang ligt vooral op het vlak van de bewustwording; dat leerlingen zich afvragen of het wel zo normaal is een wapen bij zich te hebben.

Het bijbrengen van dat besef is van grote waarde, maar de gekozen methode vormt niet direct een lesje burgerschapskunde: de politie beschikt in dit land niet over een algemene onderzoeksbevoegdheid. Dat is meer dan een lastig detail. Normbesef gaat over plichten én rechten. Veiligheidsbeleid wordt door het kabinet met reden bestempeld tot onderdeel van het kwaliteitsbeleid van de school. Het was rijkelijk overhaast van minister Korthals (Justitie) om na Veghel direct over detectiepoortjes te beginnen.

Er is een veel delicater thema dat aandacht vraagt, de etnisch-culturele dimensie. Voorzover bekend ligt het motief van de schietpartij in opvattingen over familie-eer die volstrekt niet passen in de Nederlandse waardepatronen. Dát in combinatie met de beschikbaarheid van een schietwapen baart pas echt zorgen. Veel scholieren zeggen dat ze een wapen bij zich hebben omdat ze zich bedreigd voelen. Het opsporen en aanpakken van de bronnen van dit onveiligheidsgevoel verdient prioriteit.