Onder de Wadden

HET AARDGAS BLIJFT vooralsnog onder de Waddenzee nu het kabinet besloten heeft om de Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) geen vergunning te verlenen voor gasboringen. Weliswaar heeft het kabinet de zaak niet helemaal dichtgetimmerd, maar de NAM is hevig teleurgesteld en de milieubeweging tevreden. Ook premier Kok kan tevreden zijn. Hij heeft een dreigende groene scheuring in de paarse coalitie voorkomen. PvdA, D66 en VVD kunnen zich vinden in een oplossing die meer van semantische dan van technische aard is. Misschien kan het kabinet met de gekozen formulering een schadeclaim van de NAM voorkomen, inhoudelijk is het niet bepaald overtuigend.

Een maand geleden stelde het kabinet voor om beperkte gasboringen vanaf het vasteland toe te staan als deze geen `onherstelbare schade' aan de Waddenzee zouden toebrengen. De hele Kamer met uitzondering van de VVD rebelleerde. Na raadpleging van zeven deskundigen is het kabinet gisteren een stap verder gegaan: geen vergunning omdat geen `sluitende garanties' gegeven kunnen worden dat boren zonder schade kan plaatshebben. Nee, allicht niet. Sluitende garanties geeft alleen onze lieve heer.

Wat is trouwens `herstelbare schade' en wat gaat het kabinet doen aan de onherstelbare schade die getijdenbewegingen, stijging van het zeewaterpeil en andere ongemakken aanbrengen in het Waddenmilieu? Het probleem van dergelijke formuleringen is dat ze de schijn van beheersbaarheid hebben. Helaas is dat in de natuur nooit het geval.

HET WADDENGAS is in een ander opzicht wel een doorbraak. Voor het eerst heeft de Nederlandse politiek gekozen vóór milieubehoud – ongeacht de economische en technische argumenten. Dat mag gerust een waterscheiding worden genoemd. Helaas zijn door het primaat van het milieu andere overwegingen op de achtergrond geraakt. Daar is ten eerste de verhouding tussen de NAM, de Gasunie en de staat die nodig herzien moet worden. In de euforie van de aardgasontdekking in de jaren zestig verstrekte de toenmalige KVP-minister van Economische Zaken De Block in 1969 een eeuwigdurende concessie aan de NAM voor gasboringen in de Waddenzee. Over de begrenzing van deze concessie moet nu onverwijld onderhandeld worden.

Ten tweede kan op talrijke plaatsen in de wereld aardgas gewonnen worden. De oliemaatschappijen (waaronder Shell en Exxon) zijn bezig met een race tegen de tijd (en tegen elkaar) om de rijke olie- en gasvelden van het Kaspische Zeegebied te ontginnen en met nieuwe pijpleidingen toegankelijk te maken. Dat is van het grootste geopolitieke belang – en onontbeerlijk om de economische ontwikkeling in die regio van de grond te krijgen – maar in het Haagse discours volstrekt genegeerd.

Ook veronachtzaamd is dat niet alleen aardgasboringen schadelijk voor de Wadden kunnen zijn. De overheid met zijn militaire oefenterreinen en de kleine schelpenvisserij vormen eveneens aanslagen op het milieu. Niettemin heeft het behoud van het open water in het Waddengebied de slag gewonnen. Voor de NAM is dat slikken, maar overkomelijk. En verder kan iedereen tevreden zijn.