Volmaakt concert van Chamber Orchestra

Toen het Chamber Orchestra of Europe in 1981 door een groep vrienden werd opgericht, had niemand veel vertrouwen in de duurzaamheid van het concept. Toch bestaat het internationaal samengestelde projectorkest nog steeds, en toonde het afgelopen weekend tijdens de Matinee op de Vrije Zaterdag onder Nikolaus Harnoncourt een zeldzaam hoog niveau.

Harnoncourt maakte hiermee op zeventigjarige leeftijd een laat debuut in de Matinee. Het was tevens een onvergetelijk debuut, waarmee hij zijn gastdirectie bij het Koninklijk Concertgebouworkest van afgelopen oktober overtrof.

Met het programma rondom werken van Haydn, Bartók en Dvorák tourde het orkest afgelopen week door Duitsland, Frankrijk en België, en de mate van verfijning die daardoor zaterdagmiddag werd bereikt, bleek van een verstommende volmaaktheid. In Haydns Militaire symfonie slaagde Harnoncourt erin de vervaarlijke trommeldreunen en venijnige zweepslagen opnieuw de slagkracht te geven die er in Haydns dagen ook vanuit moet zijn gegaan.

Eenzelfde energie behield hij ook in de lieflijker deeltjes, waar timbres en sferen van een betoverende klankschoonheid organisch in elkaar overvloeiden. In uitbundige passages betoonde Harnoncourt zich een onverbiddelijk generaal, in de dansdeeltjes boog hij zijn vijftig musici moeiteloos om naar een brosse, kamermuzikale lichtvoetigheid.

Onder dergelijke ideale omstandigheden bloeide ook Bartóks Divertimento voor strijkers op met een volronde resonantie, maar zowel Haydns krijgsgeweld als Bartóks sonore welluidendheid bleken slechts een opmaat voor het achttal Slavische dansen van Dvorák waarmee werd besloten. Hier marcheerde het orkest voort als een gedrilde colonne (nr. 9), om in de wals die daarop volgde naadloos te verkleuren naar een zwoel-zigeunereske melancholie. Tussen de dansdeeltjes werd beschaafd afgewacht en niet geapplaudiseerd. Concertetiquette voelde zelden zo onnatuurlijk.

Concert: Chamber Orchestra of Europe o.l.v. Nikolaus Harnoncourt. Werken van Haydn, Bartók en Dvorák. Gehoord: 4/12 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 8/12, 20 uur.