`920 vacatures, 44 kandidaten'

Uitzendorganisaties kunnen niet alleen moeilijk aan werknemers komen, ook geïnteresseerde beleggers zijn schaars. De populariteit van twee jaar geleden is ver te zoeken.

De aandelen Vedior waren in de zomer van 1997 niet aan te slepen. De belangstelling was zo groot dat de betrokken banken nog snel twee gulden op de uitgiftekoers deden voordat de aandelen de beursvloer op gingen. Beleggers hadden beter kunnen wachten, blijkt nu. Het aandeel dat bij de beursgang 39 gulden moest kosten, `doet' nu 10,55 euro, ruim 23 gulden. Voor branchegenoot Brunel is het niet anders. Tweëenhalf jaar geleden ging het bedrijf met veel bombarie naar de beurs, nu is de waarde van het aandeel zo'n beetje gehalveerd.

Uitzendorganisaties waren jarenlang het paradepaardje van de Nederlandse economie. Omzetten en winst stegen jaar op jaar met twintig tot dertig procent. Het riante aanbod van arbeidskrachten, in combinatie met de toenemende behoefte van werkgevers aan flexibel personeel leverde de uitzendbureaus zonder al te veel inspanning een dik belegde boterham op. Op de beurs leidden de succesverhalen tot forse koersstijgingen.

Dat beleggersenthousiasme is weg. Laat de markt bedrijven als Vedior en Brunel nu niet te hard vallen? ,,Nee hoor', zegt financieel analist Robbert Claassen van ABN Amro, ,,Brunel voorzag eerst een winstgroei van minstens 10 procent en een week geleden veranderde dat in een daling van meer dan 30 procent. Dan kan je een koersdaling van 40 procent verwachten. En bij Vedior hangt er na de recente winstwaarschuwing nog een aandelenemissie van 3 miljard gulden in de lucht om de overname van het Britse Select te financieren.' De klappen die Vedior en Brunel hebben gekregen raakten ook de andere uitzendaandelen. Randstad en Unique werden meegesleurd, terwijl zij verklaarden hun winstprognoses wel te kunnen realiseren. Sinds 1997 hebben alle uitzendaandelen het ten opzichte van de beursindex moeten afleggen. Alleen Randstad slaagde er in om waarde te creëren. ,,De economie dendert wel voort, maar de marktvolumes gaan niet mee. Door het gebrek aan personeel moeten de uitzendbureaus de slag aangaan met hun eigen klant die de uitzendkracht vaak een vast contract aanbiedt', aldus Claassen. Treffend is de schreeuw op de Internetsite van Vedior. ,,Vandaag 920 vacatures en 44 kandidaten'.

Halverwege de jaren negentig zat de uitzendbranche in een luxepositie. Werkgevers zagen de orderstroom aantrekken, hadden extra mensen nodig, maar waren – met de eerdere recessie nog in het achterhoofd – huiverig om mensen vast in dienst te nemen. Werknemers, ongeacht hun vooropleiding, slaagden er nauwelijks in om een vaste baan te vinden en meldden zich massaal aan bij uitzendbureaus om zo in ieder geval werkervaring op te doen. In plaats van leverancier van arbeidskrachten voor `piek- en ziekvacatures' profileerden uitzendbureaus zich steeds meer als bemiddelaar voor hooggekwalificeerde werknemers.

Die rol is steeds moeilijker te vervullen. Werkgevers bieden weer volop vast werk aan en de meeste werknemers grijpen de geboden kans met beide handen aan. Uitzendbureaus hebben zo de afgelopen twee jaar veel goede krachten zien overstappen. Voor de branche een dubbele klap: niet alleen raken ze een klant kwijt, maar ook een elders inzetbare uitzendkracht. En wie geen personeel heeft om uit te zenden, haalt ook geen omzet.

Veel uitzendbureaus hebben moeite om zich aan te passen. Vedior bijvoorbeeld. ,,Een jaar of twintig geleden waren Vedior en Randstad nog even groot. Door het gebrek aan slagvaardigheid heeft Vedior grote achterstand opgelopen. Het bedrijf heeft nauwelijks focus: dan weer willen ze zich richten op de algemene markt, dan weer op specialismen. Ieder keer wisselt weer alles', zegt Hans Pluijgers van Kempen.

De Nederlandse uitzendbureaus zitten in een vreemde positie. Juist omdat de economie zo goed draait, zien zij hun omzetten teruglopen. In Nederland, dat wereldwijd de hoogste `uitzendpenetratie' kent, lijkt de rek er uit. Om winstgroei te behouden, zijn verdere overnames onafwendbaar. En met die lage beurskoersen liggen liggen er voldoende kapers op de kust voor nieuwe overnames. Bijvoorbeeld het Frans-Zwitserse Adecco dat op alle belangrijke markten nummer één of desnoods twee wil zijn. Alleen in België en in Nederland is dat nog niet het geval. Voordeel voor Adecco is dat de koers van dat concern in de afgelopen jaren verdrievoudigd is.