`Mongolië is geen bananenrepubliek'

Vandaag komt de president van Mongolië, Natsagiin Bagabandi, naar Nederland voor een staatsbezoek. Een vraaggesprek.

President Bagabandi van Mongolië praat niet graag over politiek gevoelige zaken. De president van de jonge democratie heeft een hoop politieke kwesties aan zijn hoofd en een groot deel is, met de parlementsverkiezingen volgend jaar in het vooruitzicht, omstreden. ,,Vermijd de gevoelige thema's'', zegt de persvoorlichter.

Persoonlijke belangen en partijpolitiek verlammen de democratie van Mongolië en Bagabandi is overal bij betrokken. Belangrijke beslissingen blijven uit; de moord vorig jaar op de jonge vooruitstrevende minister van Infrastructuur, Sanjaasurengiin Zorig, blijft onopgelost. Zorig was een van de leidende figuren van de vreedzame revolutie in 1991 die een einde maakte aan bijna 70 jaar communistische overheersing. Onder de 2,5 miljoen inwoners van Mongolië zindert het van de geruchten.

Drie jaar na de verpletterende overwinning van de Democratische Coalitie in 1996 valt nog maar weinig te bespeuren van de opgetogen sfeer uit die tijd. De democraten, die vóór 1996 slechts zes van de 76 zetels in het parlement bezet hielden, behaalden toen 50 zetels en dwongen de regerende Revolutionaire Volkspartij (MPRP), de ex-communisten, in de oppositie. Het volk van Mongolië, zo heette het toen, was de ex-communisten zat.

Een jaar later was het de democraten zat en koos het volk de MPRP-kandidaat Bagabandi als president. ,,De Democratische Coalitie is corrupter dan de MPRP'', schrijft de Mongoolse pers. Drie parlementsleden van de coalitie zitten straffen uit tot vijf jaar voor hun onwettige hebberigheid. Het resultaat van te snel verworven macht, zeggen de critici.

De Mongoolse economie is op het oog gezond, met een groei van 3,5 procent en een inflatie die in twee jaar tijd is teruggebracht van 66 tot 12 procent. Maar meer dan eenderde van de Mongolen leeft nog onder de armoedegrens, de werkloosheid is hoog en het verzet tegen de voortgaande privatiseringen groeit. Drie opeenvolgende premiers van de coalitie moesten het ontgelden en traden af. De laatste afgelopen zomer. De coalitie is intussen verdeeld geraakt en voert een verlammende factiestrijd.

Het lijkt erop dat de Mongoolse democratie in crisis verkeert.

,,De politiek van Mongolië is een eenheid. Problemen worden binnen het parlement uitgevochten. Zo werkt de democratie. Het parlement heeft een aantal keren het aftreden afgedwongen van de minister-president. Daaruit blijkt dat de Democratische Coalitie in problemen verkeert. Maar premiers komen en gaan nu eenmaal. Dat doen ze in elk land. Voor de Mongoolse democratie is er geen weg terug.''

De moord op minister Zorig was een schok voor Mongolië. Anderhalf jaar later is de schuldige nog steeds niet gevonden. De pers beschuldigt de Coalitie, de MPRP en zelfs u. Wat is er aan de hand?

Ik heb in geen krant gelezen dat ik word beschuldigd van betrokkenheid. Uiteraard beschikt Mongolië over boulevardbladen die meer belang hebben bij geld verdienen dan de waarheid zeggen. Persvrijheid is relatief nieuw in Mongolië. Ik kan mij niet voorstellen dat u een journalist bent van een serieuze krant wanneer u mij vragen stelt die zijn gebaseerd op roddel en achterklap. Dat is meer iets voor oude vrouwen. Dergelijke praat die u beweert gelezen te hebben, is fout en brengt de president in diskrediet. Misschien zijn er mensen die niet wensen dat de president de waarheid ontdekt.''

Groeit het verzet tegen de Democratische Coalitie? De mensen lijken ontevreden over de huidige regering.

,,Die conclusie is correct. Wat de mensen willen, is een beter leven. Ze willen banen, goedkoop onderwijs, pensioenen, sociale zekerheid. Maar geen van deze zaken zijn adequaat beantwoord. Steun voor politici neemt niet toe wanneer sprake is van loze beloften.''

Mongolië is dit jaar 640 miljoen gulden aan internationale hulp toegezegd. Critici vinden dat het land te afhankelijk wordt van buitenlandse hulp en spreken zelfs over de Afrikanisering van Mongolië. Wat vindt u?

,,Het antwoord op uw vraag heb ik op schrift laten zetten.''

Maar u kunt het niet zeggen?

,,Ik heb nu een andere afspraak.''

Met alle respect, wat is het doel van een vraaggesprek wanneer u verwijst naar voorgedrukte antwoorden?

,,Mijn tijd is nu eenmaal beperkt. Misschien heeft u meer tijd?''

Goed, dan dank ik u voor uw tijd.

De president antwoordt alsnog: ,,U spreekt over een Afrikanisering. U kunt Mongolië en Afrika niet met elkaar vergelijken. Mongolië kent een lange traditie van bestuur en staatsontwikkeling. We stammen af van de grote Genghis Khan. We ontvangen geen ontwikkelingshulp zonder daar zelf langdurig van te kunnen profiteren. En we zullen niet altijd om de bijdrage van de wereld blijven vragen. We hebben niet het recht om de mensen arm te houden. We leven met 2,5 miljoen mensen op een enorm stuk grond waaronder grote geologische schatten schuil gaan.

,,De overgang van het communistische systeem naar een compleet nieuw systeem is niet gemakkelijk. De problemen van nu zijn tijdelijk. Rusland is onze traditionele partner, maar de economische situatie daar is niet stabiel. En aangezien we nog steeds nauwe banden met dat land onderhouden, lijden wij er ook onder. Bovendien zijn de prijzen van onze belangrijkste exportproducten, koper, goud en kasjmier gedaald. Maar dit alles heeft met Mongoolse democratie niets te maken. De Mongolen weten dat democratie hun toekomst is. Vergelijkt U ons alstublieft niet met een bananenrepubliek.''