Mislukking

DE BIJEENKOMST IN SEATTLE van de ministers van Handel van de Wereld Handelsorganisatie (WTO) is in een mislukking geëindigd. De verschillen van mening waren te groot, de organisatie van de conferentie was wankel, de voorbereiding liet te wensen over en de sfeer van oproer bij de aanvang stimuleerde evenmin een goed gespreksklimaat. De verwijten over en weer staan dan nu ook in het centrum van de belangstelling. De zwartepiet voor het fiasco gaat van hand tot hand. Het zicht op een nieuwe vrijhandelsronde, waarvoor `Seattle' het startsein had moeten geven, is in ieder geval voor afzienbare tijd verduisterd.

Toch bestaat er nog een zekere eensgezindheid, bij het aanwijzen van de hoofdschuldige voor het debacle: president Clinton. De president staat voor zijn laatste ambtsjaar en moet oogsten willen zijn twee termijnen in de geschiedenisboekjes niet overschaduwd blijven door de Lewinsky-affaire en het daaraan verbonden impeachment. Vrede in het Midden-Oosten, het bewaren van een zo ontspannen mogelijke relatie met Rusland en opname van China in de WTO en daarmee in het economische concert der naties liggen nog binnen bereik. Als vierde ijkpunt voor een beoordeling van Clintons buitenlandse politiek had een beloftevol begin van een nieuwe handelsronde moeten dienen. Daarvan zal in dit presidentschap geen sprake meer zijn.

De reden dat Clinton zo nonchalant is omgesprongen met een van de `kroonjuwelen' van zijn beleid, moet worden gezocht in de aard van deze politicus. De president laat zijn beleid doorgaans sterk beïnvloeden door wat pressiegroepen daarvan vinden. Aan de vooravond van het jaar waarin vice-president Gore het Witte Huis moet worden binnengeloodst, telt dit temeer. De vakbonden, van oudsher aanhangers van de Democraten, hebben nu de rekening gepresenteerd voor Clintons ijveren voor NAFTA, de vrijhandelsassociatie van de VS, Canada en Mexico, die in diens eerste termijn, zeer tegen de wens van de bonden, tot stand kwam. In zijn toespraak tot de vergadering in Seattle viel dan ook als eerste Clintons begrip op voor alle pressiegroepen die bij vrijhandel kritische kanttekeningen plaatsen.

CLINTON IS IN de klem geraakt tussen zijn internationale ambities en de politiek met een kleine 'p' van een campagnejaar. Hij miste daardoor de overtuigingskracht die nodig was om bruggen te slaan over de kloven die de wereldgemeenschap verdeeld houden. Het protectionistische Europa, de opkomende landen met hun specifieke belangen werden geconfronteerd met een Amerika dat mooie woorden sprak, maar in de daadwerkelijke onderhandelingen slechts het directe eigenbelang liet prevaleren. Dat was een gemiste kans. Maar bij het toedelen van de schuld mogen ook Amerika's gesprekspartners naar zichzelf kijken. Ook zij weigerden over hun eigen schaduw heen te springen. Als de kwalijke gevolgen op den duur tot hen doordringen, is nog niet alles verloren.