Marlies Heuer ongewild middelpunt `Vampirella'

Het is nadrukkelijk beeldend theater dat regisseur Marlies Heuer en theatergroep Carrousel hebben willen maken met Vampirella, naar een hoorspel van de Britse schrijfster Angela Carter (1940-1992). Er is een verhaaltje, over een fietser die in de Karpaten verlieft op een jonge, bloeddorstige gravin en over een lijkenschender en een menseneter – over het goede doorkruist door het kwade, kortom – maar de inhoud is weinig meer dan een excuus voor de vorm. Ter illustratie van haar wereldbeeld gaf Carter in haar werk voorrang aan het onchronologische, het onaffe en het onsamenhangende, niet voor niets had ze een zwak voor het sprookje. De geestverruimende jaren zestig zijn volop aanwezig.

Misschien moet Vampirella wel na een jointje bekeken worden. Heuer, van oorsprong mimespeelster maar intussen onvolprezen toneelspeelster, doet met deze voorstelling een sterk beroep op de zintuigen. De hoorspelvorm biedt haar de kans om sterke nadruk te leggen op geluid, licht, mise-en-scène, beweging en sfeer. Die is gothic, horror-achtig in de geest van Edgar Allan Poe.

Er is duisternis, bij de gratie van stroboscopisch licht, er is visueel geluid, ter plekke gemaakt als in een hoorspelstudio en in losse samenhang met tekstflarden, die door, naar het schijnt, willekeurige personages te berde worden gebracht. Heuer zelf, als altijd flegmatisch en op het onverschillige af laconiek, speelt een kleine gouvernante-rol. Ze kijkt streng en emotieloos, onder een bolstaand, opgetast kapsel en laat haar stem bij vlagen chic overslaan. Ik vind haar, als altijd, onweerstaanbaar.

Waarschijnlijk tegen haar wil is ze het onbetwiste middelpunt van de voorstelling. Zelfs titelrolvertolkster Kathenka Woudenberg, een lieftalllige, in kant en ruches gehulde sprookjesprinses, legt het tegen haar af. Niemand beschikt over het je ne sais quoi, het ogenschijnlijk gratis en voor niets aanwezige mysterie van Heuer.

De voorstelling zelf ook niet, hoezeer ook gepoogd is dat effect te bereiken. Het is allemaal keurig en goed georganiseerd, de stilering – de afstand tussen de beelden en hun betekenis – is weloverwogen en zorgvuldig, maar het verstand bedwelmen, nee, dat doet Vampirella niet.

De productie ziet er heus aardig uit, maar esthetiek à la, bij voorbeeld, Robert Wilson, die leegheid bij tijd en wijle rechtvaardigen kan, is er niet. De toeschouwer heeft volop de tijd en gelegenheid om zich af te vragen, waar hij eigenlijk naar zit te kijken en zich zelfs heel prozaïsch zorgen te maken over het nut van de vertoning. Wat wil er beweerd worden over het onmiskenbaar aanwezige goed en kwaad, de onschuld en het misbruik daarvan? Dat ze beide bestaan?

De ambitie van Heuer maakt nadere uitwerking van die mogelijke thema's onwenselijk, anderzijds is haar enscenering bij lange niet vervoerend genoeg, om de banale behoefte aan duidelijkheid en duiding te doen vervagen. De roes, waar het kennelijk om begonnen is, blijft uit. Frustratie, of op z'n best onverschilligheid, is het gevolg.

Voorstelling: Vampirella naar Angela Carter door Carrousel. Regie en bewerking: Marlies Heuer. Decor/geluid: Martin van Poppel/Jeroen Everaert. Spel: Dik Boutkan, Dic van Duin, Marlies Heuer, Kathenka Woudenberg. Gezien: 2/12, Toneelschuur, Haarlem. Tournee t/m 12/2. Inl. (020) 624 84 73.