Fout bordje, dunne lijnen, smalle paden

De ANWB maakt gebruik van leden om fietsroutes te controleren en wegwijzers te onderzoeken. ,,De mensen vinden het fijn als we een beroep op ze doen.''

Verontwaardigd wijzen twee oudere heren op een witte pijl op het wegdek in De Zweth, een gehucht tussen Schiedam en Delft. De pijl maant fietsers de weg te verlaten en een parkeerterrein op te rijden, waarbij ze rakelings langs enkele geparkeerde auto's scheren. ,,Het is me een raadsel hoe men dit zo heeft kunnen aangeven'', aldus J. Benjamins, gepensioneerd piloot bij de luchtmacht. ,,Dit kan gevaarlijk zijn.''

Benjamins en de eveneens gepensioneerde W. van der Horst (lid sinds 1947) behoren tot de voorhoede van een nieuw soort vrijwilligers bij de ANWB. Op verzoek van de bond hebben ze de veel gebruikte fietsroute van Rotterdam naar Delft langs de Schie gecontroleerd op onregelmatigheden. Anderen noteren vanuit de auto hoe wegwerkzaamheden in den lande beter gestroomlijnd kunnen worden voor de automobilist, of adviseren hoe een terrein met zandverstuivingen opnieuw voor wandelaars én mountainbikes kan worden ingericht.

,,Alles stond bij ons lange tijd in het teken van de professionalisering'', aldus S. Schouten, manager publiekszaken van de ANWB. ,,Maar enkele jaren geleden realiseerden we ons dat de ANWB meer is dan zomaar een onderneming. We zijn immers een vereniging. Zo ontstond de gedachte vaker een beroep op de leden zelf te doen bij bepaalde projecten. Leden voor leden noemden we dat.''

De aanpak van de ANWB past bij de huidige tijdgeest. In de programma's voor de verkiezingen van vorig jaar wijdden bijna alle partijen wel enkele paragrafen aan het belang van burgers, die hun verantwoordelijkheid moeten kennen en ook op zich durven nemen. Velen doen dat overigens al jaren. Op het ogenblik zorgen zo'n drie miljoen vrijwilligers ervoor dat de thuiszorg, ziekenhuizen, sportclubs en ontelbare andere activiteiten soepel blijven lopen.

Hoewel de ANWB met zijn 3,5 miljoen leden in beginsel over een reusachtig vrijwilligerspotentieel beschikt, pakte de bond de zaak bewust bescheiden aan. ,,Ons concept is: belt u ons niet, wij bellen u'', aldus N. Rooswinkel, coördinator actieve leden van de ANWB. Inmiddels zijn er zo'n 800 vrijwilligers actief, overigens niet alleen gepensioneerde mannen, maar ook jongeren en vrouwen.

,,We wilden voorkomen dat we eerst grote groepen leden zouden mobiliseren die we later weer moesten teleurstellen'', zegt Schouten. ,,We hebben niet voor iedereen een leuke klus. Les één van het vrijwilligerswerk is: behandel je mensen correct. Schep dus niet te hoge verwachtingen, die je later niet kunt waarmaken. Ook hebben we direct duidelijk gemaakt dat het steeds maar om eenmalige activiteiten ging, niet om voortdurende verplichtingen.''

Een van de eerste projecten in dit kader betrof een onderzoek naar wegwerkzaamheden op de N58 bij Etten Leur. Een lokale ANWB-medewerker had tevoren ANWB-vrijwilligers uit de buurt opgebeld of ze bereid waren enige keren langs de plek te rijden en hun waarnemingen en suggesties voor verbeteringen te noteren. Daarna volgde een korte briefing over hun taken.

Uit het onderzoek bleek onder meer dat de automobilisten zich er aan ergerden dat slechts tijdens een kwart van de ritten daadwerkelijk aan de weg werd gewerkt en dat nergens precies stond aangegeven wat het doel ervan was. Voorts was het onderscheid tussen oude witte strepen en nieuwe, tijdelijke gele strepen op de weg vaak onduidelijk, zo meldden ze.

De ANWB speelde de gegevens door naar Rijkswaterstaat in de hoop dat deze organisatie zijn voordeel zou doen met de informatie. De meeste deelnemers aan het onderzoekje reageerden naderhand enthousiast op het initiatief en zeiden graag nog eens te worden ingeschakeld voor iets soortgelijks. ,,De mensen vinden het fijn als we een beroep op ze doen'', aldus Schouten. ,,En we krijgen zo een beter idee wat de mensen zelf van allerlei zaken denken.''

Sindsdien zijn er onder meer vrijwilligers ingezet bij een onderzoekje naar het functioneren van Mobimax in Gelderland, een systeem waarbij mensen na tijdig boeken met een busje van hun huis naar een andere bestemming worden vervoerd. Ook vroeg Rijkswaterstaat of de ANWB via zijn leden een enquête kon houden over ideeën voor de weg en het wegdek van de toekomst. ,,Zij hebben de technische kennis achter de hand'', aldus Schouten, ,,wij onze achterban.''

Bij de Loonse en Drunense Duinen in Noord-Brabant bracht de ANWB een groepje vrijwilligers op de been, die samen een advies opstelden over een nieuwe indeling van het natuurgebied, waarbij wandelaars en de gebruikers van mountainbikes elkaar niet in de weg zouden zitten. Benjamins en Van der Horst zien met voldoening terug op hun vrijwillige inspectie van de fietsroute tussen Rotterdam en Delft. Volgens hen ontbreekt het vooral bij jongeren vaak aan de wil om zulke sociale activiteiten te ontplooien. Van der Horst, die tevens als vrijwilliger rondleidingen geeft in de Diergaarde Blijdorp, denkt overigens ook te weten waarom: ,,Sinds ze het gezag van alles en iedereen ter discussie zijn gaan stellen, hebben ze hun mond vooral vol van rechten.'' Als het aan de ANWB ligt, gaat daarin nu verandering komen.