Ajax heeft nu ook moeite met grondbeginselen

Zo diep is Ajax dit seizoen gezonken dat coach Jan Wouters gisteren na de nauwelijks nog verrassende 2-1 nederlaag tegen RKC opbiechtte dat zijn spelers zelfs de beginselen van het voetbalspel niet beheersten. Het is de tragiek van de Nederlandse competitie dat de eredivisie desondanks nog steeds wordt aangevoerd door Ajacieden die de bal volgens Wouters niet eens van speler A naar speler B kunnen verplaatsen. Dat mag de trainer ook zelf worden aangerekend.

Exact een jaar na het ontslag voor Morten Olsen keerden de morrende fans in de Arena zich openlijk tegen zijn opvolger. De spreekkoren tegen de coach van Ajax (`Wouters in de zak van Sinterklaas') hadden aanvankelijk een ludiek karakter. `Wouters rot op' was een duidelijker signaal vanuit het vak van de F-Side. De symboliek van die noodkreten kan Wouters onmogelijk zijn ontgaan. Olsen besefte dat het einde nabij was, toen hij openlijk op de korrel werd genomen door ontevreden supporters. Een jaar later kunnen zij opnieuw een negatieve balans opmaken. De smeekbede van de achterban om Ajax weer op Ajax te laten lijken, is aan Wouters niet besteed. De blessuregolf in zijn selectie is immers niet de enige reden dat zijn ploeg met de week slechter gaat spelen.

Na de afgang tegen RKC besefte Wouters dat hij zich ook niet lang meer kan verschuilen achter de personele problemen bij Ajax. Zijn krediet slinkt zienderogen, omdat de investeringen van maar liefst 70 miljoen gulden in een nieuw elftal geen rendement hebben opgeleverd. Alleen dankzij de armoede in het Nederlandse voetbal heeft Ajax de indruk gewekt een hoofdrol te kunnen spelen. Maar illustratief voor het verval bij de Amsterdammers was de speelse opmerking van RKC-coach Martin Jol dat zelfs zijn ,,cluppie met een budget van 9 miljoen gulden'' al naar de Arena komt om te winnen.

Het grootste probleem voor de tegenstanders van Ajax is slechts met welke strategie van Wouters ze worden geconfronteerd. Zonder dat hij het zich realiseerde, legde Wouters gisteren haarfijn uit dat zijn elftal zich wekelijks aanpast. Op de alweer kapotgetrapte steppe in de Arena stak de treurige aanvalsopbouw van Ajax echter schril af bij het geraffineerde positiespel van RKC, dat onder leiding van Jol herkenbare patronen ontvouwt. Het wordt hoog tijd dat Wouters ook zijn visie eens tegen het licht houdt, want zijn spelers moeten bijna wekelijks een ander concept uitvoeren.

De aanval was aanvankelijk een kopie van de voorste linie in de slotfase tegen AZ, waarbij Hosé in de spits werd bijgestaan door Laudrup en Gr⊘nkjaer. De van een griepje herstelde Machlas, de man van zeventien miljoen, draafde pas na rust op, omdat hij volgens Wouters had aangegeven nog geen hele wedstrijd aan te kunnen. Het zal wel, maar Wouters heeft met de sensibele Griek dan ook een koelere relatie dan Feyenoord-coach Beenhakker met Cruz. Geen wonder dat Machlas opnieuw onzichtbaar bleef, want hij voelt zich bij Ajax nog immer onbegrepen. Door wie moet hij bovendien worden bediend als de aanvoer naar de vleugelspitsen stokt en achter Machlas telkens een andere schaduwspits opduikt?

Wamberto fungeerde gisteren op papier weer als de aanvallende middenvelder. Maar in de eerste helft moest de kleine Braziliaan afwisselend met aanvoerder Winter en Van Halst ook de ruimte op links benutten, omdat Wouters dit keer geen linkermiddenvelder had opgesteld. De vacature van de geblesseerde Witschge bleef onvervuld, terwijl Knopper die positie vorige week bij AZ nog had bekleed. De dirigent van Jong Oranje – bij Ajax toch uitgeroepen tot de opvolger van Litmanen `op tien' – speelde tegen RKC rechts op het middenveld.

Voor de verandering had Wouters ook gesleuteld aan zijn verdediging. Op links was de tegen AZ falende De Cler vervangen door de jonge Roemeen Chivu, die zijn plaats in het hart van de defensie weer moest afstaan aan Winter. Tegen AZ had Nieuwenburg als rechtsback de plaats ingenomen van de geblesseerd geraakte O'Brien, maar gisteren zag de aanwezige Nwankwo Kanu, de Afrikaanse voetballer van het jaar, zijn broertje Chris weer opdraven. Het duurde even voor RKC-coach Jol de omzettingen bij Ajax had begrepen. Toen hij de organisatie in zijn elftal had hersteld, koerste RKC na de eerdere stunts bij Feyenoord en Roda JC met bravoure aan op de eerste zege bij Ajax in de geschiedenis van de club.

Al in de 2de minuut verscheen spits Hoogendorp vrij voor Ajax-doelman Grim, nadat hij Winter en Verlaat simpel had omzeild. In de 44ste minuut profiteerde Hoogendorp wel van de gaten in de Ajax-defensie, toen hij na een demarrage op de verlaten linkerflank het hoofd van Govedarica vond. Het was tekenend voor de chaos bij Ajax dat uitgerekend de kleine Kanu in de lucht werd geklopt door de langste speler van RKC. Zeven minuten na rust bekroonde verdediger Tim Cornelisse een fraaie combinatie met Lanckohr en Hoogendorp en Jol kreeg het pas benauwd, toen Wamberto vanuit het niets tegenscoorde.

Wamberto raakte vlak voor tijd nog de onderkant van de lat, maar Jol overdreef niet met zijn conclusie dat RKC het dolende Ajax een nederlaag met historische cijfers had kunnen bezorgen. Wouters klaagde weer dat hij door alle blessures in zijn groep wel gedwongen werd tot al die wijzigingen in zijn elftal, maar de Ajacieden moeten er tureluurs van worden.

Pijnlijk was het ook voor Wouters dat hij een beroep moest doen op door hem al afgeschreven reserves als Reuser en Babangida. Maar na de vijfde nederlaag dit seizoen in de Arena dringt de vraag zich op of Wouters zelf nog wel toekomst heeft bij Ajax. Lang kan het niet duren voor hij wordt afgerekend op de wanprestaties van zijn team. Olsen weet uit ervaring wat zijn opvolger na de cruciale duels met Real Mallorca, FC Twente en PSV eventueel te wachten staat.