`Eerst mijn tok afdoen'

Is het een man of en vrouw, die fraaie, elegante persoon in gouden baljurk op het podium van het Burgercentrum? `Zij' heet Bernalee Rabeira, komt uit de Vrijstaat en is net gekroond tot Miss Gay South Africa 1999 en moet dus een `hij' zijn. Hij zucht: ,,Eerst ga ik in de kleedkamer die strakke tok afdoen.''

Nelspruit was de onwaarschijnlijke locatie voor de Miss Gay-verkiezingen: het stadje in het oosten des lands staat niet bekend om zijn tolerantie ten opzichte van moffie's, de Zuid-Afrikaanse benaming voor homo`s. Dominee Tinus Taute van de Afrikaanse Protestantse kerk probeerde aan de vooravond van de miss-verkiezingen met een petitie het evenement nog tegen te houden. ,,Gezonde, normale kinderen kunnen in de richting van abnormaal gedrag worden gedreven door dit soort bijeenkomsten', zo redeneerde de predikant. ,,Dit is een zonde, Nelspruit moet zich schamen.'' Maar het overwegend zwarte gemeentebestuur verklaarde dat ,,vrijheid aangaande seksuele oriëntatie'' een grondwettelijk recht was.

Ook acht telefonische dreigementen om de bijeenkomst met bomaanslagen te verstoren konden organisator Markus Buitendach, alias Mara Devil, niet van zijn stuk brengen. ,,In Johannesburg, Kaapstad en andere grote steden zijn shows van drag queens heel gewoon, wij wilden ook die platteland in dit soort genoegens laten delen'', zegt hij. Het is een vrolijke bedoening in het burgertheater, met opvallend veel lesbische stelletjes onder het publiek en nichten in alle kleuren van de regenboognatie.

John Anthony Boerma, onderdirecteur op het ministerie van Kunst en Cultuur in Pretoria, juicht namens de regering de miss-verkiezingen van harte toe. ,,Kijk toch eens darling, is het niet prachtig al die girls hier'', zegt John – blank – in innige omhelzing met zijn zwarte vriendje. Sportschoolhouder Gary is niet gekomen voor de queen scene, want daar houdt hij niet van. ,,Luister, als ik op dergelijke jongens zou vallen kan ik net zo goed straight worden, het zijn al halve vrouwen'', gniffelt hij tijdens de pauze. De echte kick van de avond voor Gary is de ,,triomf op de burgerlijkheid in het burgercentrum''. ,,Dat wilde ik wel eens meemaken.'' Zijn kameraad Marc schat dat de apartheid voor de homogemeenschap achteraf een ,,blessing in disguise'' is geweest. ,,Bepaalde lagen in het ANC haten ons. Maar met een verleden van onderdrukking in Zuid-Afrika, kunnen ze niet anders dan alle minderheden accepteren en verdedigen. En ze moesten dat principe vastleggen in de constitutie.''

Het Zuid-Afrikaanse Constitutionele Hof stelde donderdag homorelaties gelijk aan heterorelaties. Terwijl de rechten van homo's in de zuidpunt van het Afrikaanse continent alleen maar toenemen, staan ze in veel andere Afrikaanse landen juist onder druk. President Robert Mugabe van Zimbabwe, die al jaren te keer gaat tegen homo's (,,veel erger dan honden en varkens'') kreeg dit jaar steun van zijn ambtgenoten uit Namibië, Zambia, Oeganda en Kenia. De boodschap van de Afrikaanse leiders: homoseksualiteit is een Westerse vinding; zwarte Afrikanen vinden een dergelijke `afwijking' vies en vreemd. ,,Wat een boel hogwash', zegt Lucy Khumalo, een zwarte homo uit Durban en een van de deelnemers aan de miss-verkiezingen. ,,God heeft me zo gemaakt en ik ben er heel gelukkig mee.''

Ook onder de Boeren is homoseksualiteit lange tijd taboe geweest. Moffie was lange tijd het Afrikaanse scheldwoord voor homo, nu is het een geuzennaam. De leider van de Nuwe Nasionale Party, Marthinus van Schalkwyk, reageerde eerder dit jaar furieus toen hij ervan werd `beticht' een homoclub in Kaapstad te hebben bezocht. ,,Ek is `n boereseun'', zo reageerde hij en boerenzonen zijn nu eenmaal niet homoseksueel.

Aan het eind van de avond in Nelspruit treedt Zuid-Afrika's nationale gay-beroemdheid Princess Daisy op, een nicht met de beste jaren achter zich. Uitgedost als heks met lange blonde haren, een strak rokje en een dikke laag pancake op het gezicht, brengt Daisy (Madeliefje) de homospecialiteit bij uitstek voor het voetlicht: de playbackshow. Over het platteland galmt de klassieker: `I am what I am', `Ik ben die ik ben'.