Big band speelt jazz van Mingus in nieuwe versies

Bassist en componist Charles Mingus (1922-'79) heeft, anders dan zijn idool Duke Ellington, nooit een big band bijeen kunnen houden. Hij beschikte wel eens over een grote bezetting maar dan uitsluitend voor plaatopnamen met een altijd te klein budget. Op toernees ging hij hoogstens met een man of zes. Dit had tot gevolg dat Mingus' orchestraal gedachte muziek zelden ideaal is uitgevoerd.

De New Yorkse maandagavond-big band die Mingus' naam draagt verzet sinds '93 veel werk om aan deze situatie iets te veranderen. De laatste cd van dit orkest, Blues & Politics, begint met de stem van de meester zelf in een nooit uitgebrachte live-versie uit '65, waarna deze `ghost' band het zo authentiek mogelijk overneemt in spannende thema's als `Haitian Fight Song' en `Goodbye Pork Pie Hat'.

De Nederlandse bassist Eric van der Westen pakt het in zijn project `Me, Myself and I' anders aan. Hij selecteerde een aantal minder bekende stukken en legde die voor aan in Nederland werkende componisten met het verzoek er iets mee te doen. De resultaten van hun denkwerk, uitgevoerd door een twaalfkoppig orkest – drie saxen, drie trompetten, drie trombones en een even grote ritmesectie – ging op 18 november in première.

Inmiddels is de band nog beter op dreef. De geschreven noten zijn geïnternaliseerd waardoor de musici zich meer kunnen wijden aan wat nu eenmaal het specialisme van jazzmusici is: iets eigens toevoegen aan wat er op papier staat.

Componist Chiel Meijering zorgt met `Min(g)us One' voor een uitgebalanceerd begin waarin alle secties gelijkelijk worden aangesproken. Ook collega Martin Fondse lijkt geïnspireerd door de orkestindeling maar biedt meer openingen voor improvisatie. Uit alle drie blazerssecties mag er één opstaan en de jonge altist Miguel Boelens doet dat met het meeste gezag. Mooie toon, gevoel voor drama. Het meest verrassend in het deel voor de pauze is echter Paul Termos' bewerking van `Free Cell, Block F' waarmee Mingus refereerde aan zijn psychiatrisch verleden. Na een strak deel met veel herhaling van een klein fragment wordt het stuk losser. Die bevrijding wordt ingeluid door trombonist Joost Buis, die even doet denken aan Trummy Young, het maatje van Louis Armstrongs uit diens 'all stars' van de jaren vijftig.

Ook na de pauze speelt het orkest met flair, vooral in de compositie die zich daarvoor het meeste leent: het satirische `Fables of Faubus' genoemd naar een racistische politicus uit de jaren '50. De bewerking is van de hand van Jacques Palinckx die de extremen van dit stuk nog eens krachtig heeft aangezet. Met een drumsolo zoals je die in de moderne jazz nog maar zelden hoort maar ook een zeldzaam sonore klaagzang van Mete Erker op baritonsax.

Charles Mingus is dood maar niet zijn muziek en zeker niet bassist Eric van der Westen die kan beschikken over iets wat Mingus nooit had: een toegewijde en getalenteerde big band voor maar liefst een hele maand.

Concert: Muziek van Charles Mingus door Eric van der Westen en zijn Quadrant Extended. Gehoord: 2/12 Vredenburg, Utrecht. Verder: 11/12 Provadja, Alkmaar, 12/12 Harmonie, Leeuwarden 14/12 Gigant, Apeldoorn, 17/12 Paradox, Tilburg