Arbeidsvoorziening splitst zich

Vooruitlopend op hun definitieve opsplitsing worden de arbeidsbureaus per 1 januari in de praktijk alvast in tweeën geknipt. De `basispoot' blijft een pu- blieke instelling, het Reïn- tegratiebedrijf Arbeidsvoor- ziening gaat de markt op.

De arbeidsbureaus hebben een roerige tijd achter de rug. Kritiek op hun functioneren, financiële problemen, het stranden van de alliantie met Start en Vedior en onlangs het vertrek van de nog geen jaar geleden aangetreden voorzitter J. Bugter. De afgelopen week kwam daar de de dreiging bij van de vakcentrales FNV en CNV om uit het bestuur van Arbeidsvoorziening te stappen. De bonden voelen er niets voor nog bestuursposten in het veld van de sociale zekerheid te vervullen, zolang minister De Vries (Sociale Zaken) vasthoudt aan zijn voornemen om de sociale partners in het nieuwe stelsel buitenspel te zetten.

A. Troost en P. Swildens, achtereenvolgens de gaande en komende topman van de landelijke koepel van arbeidsbureaus, hebben ongeveer een jaar geleden de balans al opgemaakt. ,,We kwamen tot de conclusie dat Arbeidsvoorziening in zijn huidige vorm beter kan ophouden te bestaan.'' Ze staan dan ook vierkant achter de plannen van minister De Vries voor herziening van de sociale zekerheid. ,,Toen we het voorstel van De Vries hier binnenkregen, feliciteerden we elkaar'', aldus Troost. ,,Het is helemaal in lijn met de plannen van Arbeidsvoorziening.''

De Vries deelt de arbeidsbureaus in zijn plan tweeën. Hun publieke taak, ruwweg samen te vatten tot het bij elkaar brengen van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, wordt ondergebracht in de Centra voor Werk en Inkomen, die tevens de aanvragen voor uitkeringen behandelen. Vooruitlopend daarop worden 5.000 van de 9.000 werknemers die zich met deze `basisdiensten' bezighouden vanaf 1 januari een zelfstandig bedrijfsonderdeel. De andere 4.000 werknemers gaan naar het Reïntegratiebedrijf Arbeidsvoorziening, dat in geprivatiseerde vorm de markt op zal gaan. Het reïntegratiebedrijf gaat concurreren met bijvoorbeeld uitzendbureaus om opdrachten van werkgevers binnen te halen voor bemiddeling van zieke en arbeidsongeschikte werknemers naar werk.

De `basispoot' en het reïntegratiebedrijf vormen vanaf 1 januari twee afzonderlijke bedrijfsonderdelen, die voorlopig nog wel onder de vlag van Arbeidsvoorziening werken. ,,Al onze mensen krijgen weldra een brief van ons waarin ze formeel aan één van de twee bedrijven worden toegewezen. Fysiek zal de verandering voor hen voorlopig beperkt blijven. Er wordt vooral geschoven binnen werkeenheden en in bestaande gebouwen. Pas als over ongeveer een jaar onze basisdiensten naar de Centra voor Werk en Inkomen gaan en onze reïntegratiepoot naar de vrije markt, zal er fysiek meer worden verkast en verschoven'', aldus Troost.

Bovendien krijgen beide poten, aldus Swildens, een afzonderlijke begroting, eigen beleids- en bedrijfsplannen en worden ze juridisch ontvlochten. Volgens de aankomende topman was het aanvankelijk de bedoeling eerst een jaar op deze manier proef te draaien. Op aandringen van de minister verzocht het Centraal Bestuur Arbeidsvoorziening directeur Troost echter onlangs het hele proces te versnellen. Daarom wordt geprobeerd het proefdraaien al op 1 juni af te ronden.

Volgens gaande topman Troost is daartoe besloten omdat minister De Vries al per 1 januari een einde maakt aan de gedwongen winkelnering bij de reïntegratie van werklozen en arbeidsgehandicapten. ,,Tot nu toe waren gemeenten en uitkeringsinstanties verplicht een substantieel deel van hun reïntegratiebudgetten bij Arbeidsvoorziening te besteden'', stelt hij. ,,Daar komt nu een eind aan.'' De arbeidsbureaus moeten om de reïntegratie-opdrachten gaan concurreren op de vrije markt.

Troost en Swildens verwachten dat met de komst van de vrije reïntegratiemarkt volgend jaar het sanerings-, fusie- en alliantiegeweld in die sector zal losbarsten. De twee maken zich geen zorgen over de concurrentieslag die de arbeidsbureaus met arbodiensten, te privatiseren onderdelen van uitvoeringsorganisaties, verzekeraars en uitzendbureaus zullen moeten voeren. ,,Wij zijn de grootste speler in dat segment, met de meeste expertise en een landelijk dekkend netwerk'', zegt Swildens. ,,Vorig jaar nog hebben we de reïntegratie arbeidsgehandicapten-divisie van het Gak overgenomen met 800 man personeel. Wij zijn een grote organisatie die gewend is grote opdrachten aan te nemen.'' Hij verwacht volgend jaar voor de reïntegratiepoot van Arbeidsvoorziening een omzet van ongeveer een miljard op een markt van 4 à 5 miljard gulden.

Maar heeft Arbeidsvoorziening als voormalig overheidsbedrijf bij mogelijke opdrachtgevers niet een wat stoffig imago? Swildens en Troost schudden het hoofd over zoveel onbegrip. Troost: ,,We hebben de afgelopen periode juist enorm geïnvesteerd in bedrijfsmatig werken. Bedrijven als KPN en NS hebben zeker zeven jaar nodig om de omslag richting vrije markt te maken. Ik denk dat het bij ons sneller gaat.''