Santa & Pete

Sinterklaas leidt in de Verenigde Staten een tweedehands bestaan. In Nederlandse enclaves hier en daar wordt de goedheiligman uit Spanje wel geëerd maar dan meestal zonder zwarte knecht. Amerikanen zijn meer gesteld op hun eigen Santa Claus, de tuinkabouterachtige Kerstman die overigens een afgeleide is van onze Sint.

Toen de Amerikaanse historicus, schrijver en wethouder van New York Christopher Moore (45) hoorde over de achtergronden van Santa en Sint, raakte hij zo gefascineerd dat hij zich verdiepte in de geschiedenis van de weldoeners. Als zwarte Amerikaan was hij ook zeer geboeid door de figuur en rol van zwarte Piet.

Moore schreef samen met Pamela Johnson het boek Santa & Pete, dat de geschiedenis van Sint en Piet in verhaalvorm giet en de twee naar Amerika laat komen. Weten Amerikanen meteen waar hun Santa Claus vandaan komt.

Moore draagt het verhaal op aan zijn voorouders, Maria Angola en Emmanuel `Big Man' Angola, die tot de eerste zwarte slaven in Nieuw Amsterdam behoorden. De zoon van Emmanuel heette Nicholas en hij werd gedoopt in de St. Nicolaas Kerk van Nieuw Amsterdam op 22 augustus 1649. Moore is trots op zijn afkomst.

,,Mijn verhaal betekent een eerherstel voor zwarte Piet'', zegt Moore, onderzoekscoördinator bij het Schomburg Center, het filiaal van de New-Yorkse openbare bibliotheek in de wijk Harlem. ,,Het is een restauratie van het zwarte element van de belangrijkste Amerikaanse feestdag, Kerstmis. Ik wilde mijn zoon Terence het verhaal vertellen, zo kwam ik op het idee voor dit boekje.''

Moore heeft naar eigen zeggen iets met Sint Nicolaas. Hij woonde als kind bij een St. Nicolaaskerk in de buurt en later bleek dat zijn eerste vrije voorouder in Amerika in een Nicolaaskerk was gedoopt. Hij belandde ooit in Bari in Italië, zonder van tevoren te weten dat daar het graf van de heilige is. Moore: ,,De link met Sint Nicolaas in mijn leven is onmiskenbaar.''

Moore en Johnson gebruiken in hun verhaal een grootvader die buschauffeur is en aan zijn kleinzoon en zijn passagiers het verhaal vertelt van Sint Nicolaas. Hoe hij de slaaf zwarte Piet ontmoet, hoe ze er samen vandoor gaan naar Nederland en van daaruit in de 17de eeuw de oversteek wagen naar Nieuw Amsterdam. Hun paarden worden in beslag genomen omdat er oorlog is met de indianen. Daarom gebruiken ze rendieren die ze voor een slee spannen. In het verhaal van Moore komen blanken, zwarten en indianen voor die allemaal op Manhattan woonden.

Voor Moore is de band met Nederland iets vertrouwds. Hij groeide op in Hillburn, een klein dorpje ten westen van de Hudson, waar nog lang een Nederlandse dialect werd gesproken dat teruggaat tot de 17de eeuw. Moore kent het woord `donder' en zegt dat er in zijn jeugd nog Nederlands klonk in Hillburn. Zijn kerk is van huis uit de Reformed Church in America (RCA), de Amerikaanse tak van de Nederlandse Hervormde Kerk. Moore's grootouders van moederskant heetten De Freese.

Everardus Bogardus, de Nederlandse dominee in het 17de-eeuwse Nieuw Amsterdam, krijgt een prominente plaats in het verhaal. ,,Bogardus sloot huwelijken tussen Afrikanen onderling, indianen en ook gemengde huwelijken'', vertelt Moore. ,,Hij is een kampioen van de integratie. Ik ga van dominee Bogardus een Amerikaanse held maken.''

Santa & Pete is nu ook verfilmd en het Amerikaanse network CBS zal het nationale bekendheid geven. De film wordt 's avonds op 5 december – hoe kan het anders – op televisie vertoond. De twee uur durende tv-film houdt zich niet strikt aan het boek. De bus is weggelaten en grootvader vertelt zijn verhaal tijdens een familiemaal. Moore is desondanks zeer tevreden over het resultaat. De 92-jarige acteur Hume Cronin speelt Sinterklaas en James Earl Jones vertolkt de rol van grootvader.

Hoewel de Nederlanders nooit lieverdjes zijn geweest als het ging om de behandeling van zwarten en vooropliepen in de slavenhandel, is Moore niet haatdragend. ,,Wat geweest is, is voorbij'', zegt hij grootmoedig. ,,Ik zoek liever naar de eigenschappen die we allemaal gemeen hebben – dat is veel constructiever.''

Christopher Moore and Pamela Johnson: Santa & Pete. A Novel of Christmas Present and Past. Uitg. Simon & Schuster, 176 blz. $14.95