Groot graaien

Jan Marijnissen van de SP zei het al in Barend en Van Dorp naar aanleiding van een beursschandaal: ,,Het grote graaien gaat door''. Het werd een historische uitzending. Net was bekend geworden dat Veronica uit de combinatie met RTL4 en RTL5 zou stappen: de Holland Media Groep. Ze zouden niet met elkaar op kunnen schieten maar er is ook een verschil in winstcijfers. Veronica haalt het grote geld binnen (Big Brother) en het subsidieert RTL4 en RTL5 die een publieke taak waarnemen: nieuws en actualiteiten. Maar nieuws is duur. Presentatoren zijn geen ordinaire loonslaven meer, maar hebben sterstatus. Dus waarom zouden die aandeelhouders van Veronica dat geld niet op hun eentje binnenhalen?

Daar zaten Frits Barend en Henk van Dorp, ieder voor zes ton per jaar. Dat is nog altijd beduidend minder dan de slordige 7,5 ton die de journalistieke megaster Paul Witteman bij de publieke omroep verdient. ,,Wat heeft het voor consequenties voor de programmering van RTL4 en RTL5?'', vroeg Van Dorp telkens bezorgd aan HMG-topman Dick van der Graaf. ,,Geen'', antwoordde deze telkens zo luchtig mogelijk.

,,Wat heeft het voor consequenties voor Barend en van Dorp en meer gespecificeerd voor mij?'', drong hofnar Jan Mulder aan (drie ton per jaar).

,,Zullen we daar een keer apart over praten?'', antwoordde Van der Graaf met een treurige glimlach. Mulder begroef het hoofd in zijn handen.

De besnorde Van der Graaf zat erbij als een maître de, wiens belangrijkste gasten plotseling ontevreden opstappen vóór het betalen van de rekening. Dat kon toch niet, want er was al besteld, ze konden nog worden tegengehouden, riep hij beleefd grijnzend, terwijl hij de uitgang blokkeerde. Of was het Basil van Fawlty Towers? Soms schaterde hij, terwijl zijn ogen even hard en bedroefd bleven. ,,Er kan geen nieuw Veronica zijn'', zei Van der Graaf. Want de rechten op de naam, de programma's en zelfs op de toevoeging The Young One berusten bij de werkmaatschappij. De vereniging Veronica vertrekt dus met niets in handen.

De wrijving tussen Van der Graaf en Veronica-voorzitter J. van der Reijden werd zichtbaar. Van der Reijden wilde niet komen.

Van Dorp: ,,Hij vindt dat u de regels heeft overtreden door hier wel te verschijnen. U had hier niet mogen komen. U had dat afgesproken.'' Van der Graaf schijnbaar verbaasd: ,,Oh?'' Van Dorp: ,,Dus u had hier niet mogen komen?'' Van der Graaf: ,,Oh?'' Van Dorp: ,,Niet zo?'' Van der Graaf: ,,Ik heb dat inderdaad afgesproken met hem maar jullie zijn zulke goede verkopers. Jullie wilden mij perse in deze uitzending hebben en dat heb ik graag gedaan.''

De plutocratische bekeerling Van der Reijden was in een speciale verlenging van Nova te zien. Nee, geld was niet het belangrijkste. Maar wat dan wel? Het was jammer dat de interviewer uit angst voor stiltes zijn vragen zelf beantwoordde. Ik had het graag in Van der Reijdens ijzige woorden willen horen. ,,Klikte het niet?'' hielp de interviewer. ,,Nee, het klikte niet'', zei hij. ,,Kunt u niet meer met elkaar door een deur?'' ,,Ja.''

Dat was dan de zoveelste mislukte fusie. Jammer, want RTL4 en 5 beginnen mij als zenders steeds beter te bevallen, onder andere door Barend en Van Dorp. Maar kunnen ze zich zulke programma's wel veroorloven als Veronica op de lange termijn wegvalt? Had de Nederlandse wetgever de Nederlandse commerciële omroep maar een publieke rol opgedrongen zoals de Britse dat heeft gedaan. Nu blijft geld het belangrijkste motief. Buigen voor kortzichtige adverteerders die niet geïnteresseerd zijn in alle kijkers maar alleen in jongeren, want die hou je het langste als klant.

Bij BVD ging het gesprek door. HMG-directeur Unico Glorie kwam binnen, opgewekt. Ging hij nu terug naar Veronica? Hij wist het nog niet. Hij moest nog eens goed luisteren naar Van der Reijden. Marijnissen (deel van inkomen gaat naar zijn partij) keek er naar en lachte.