Toekomst Nedcar in handen Japan

Nedcar ontslaat vijfhonderd mensen. De vraag rijst of het bedrijf door de houding van de kibbelende grootaandeelhouders Mitsubishi en Ford in de toekomst niet nog ernstiger onheilstijdingen te wachten staan.

Het is op de kop af een jaar geleden dat minister Jorritsma (EZ) zich in zeer positieve bewoordingen uitliet over Nedcar. Bij de verkoop van het staatsaandeel in de autofabrikant aan Mitsubishi en Volvo (eigendom van Ford) zei de bewindsvrouw: ,,Er staat een bedrijf dat zeer goed draait en niet langer overheidssteun nodig heeft.''

Maar de vakbonden en oudere werknemers in Limburg, die het nog vaak over `den Daf' of `den Volvo' hebben als zij Nedcar bedoelen, hadden daar toen al hun twijfels bij. Zij spraken openlijk hun vrees uit over een staatloos Nedcar, waarvan de geschiedenis er één is van vallen en opstaan.

Die historie begon na de door toenmalig EZ-minister Joop den Uyl afgedwongen mijnsluitingen. Ter compensatie moest nieuwe werkgelegenheid in Limburg worden gecreëerd. In Born kwam een fabriek voor Daf-personenauto`s, die van het `pientere pookje'. Later werd het Volvo Car.

Nedcar zelf bestaat formeel pas sinds 1991, toen het Japanse Mitsubishi met Volvo een joint venture aanging voor de assemblage van middenklassers van de twee automerken. De Nederlandse staat was derde aandeelhouder.

Vooral met Japans kapitaal en technische inbreng van Mitsubishi werd een `state of the art' autoassemblagebedrijf uit de grond gestampt. Een fabriek met een hypermoderne outillage waarin sinds 1991 voor liefst 4,5 miljard gulden is geïnvesteerd. Het is een van de weinige autofabrieken in de wereld die op een en dezelfde band auto's assembleert van twee verschillende merken.

Nedcar-directeur Chris Dewulf, een psycholoog die directeur was van de Volvofabriek in Gent voordat hij topman in Born werd, is daar trots op. Hij heeft de ambitie om met Nedcar volgend jaar tot de drie meest efficiënte autofabrieken in Europa te behoren.

Of hij die doelstelling kan waarmaken is echter de vraag. Mitsubishi en Volvo-eigenaar Ford hebben uiteenlopende ideeën over de toekomst, en investeren in Born is afhankelijk van de uitkomst van hun gekibbel. Mitsubishi kampt met stagnerende verkopen en verliezen, Ford zit midden in een reorganisatieproces van zijn Europese autodivisie.

Daarbij is het lang niet zeker of de Amerikaanse autofabrikant de productie van de populaire kleinere Volvo's S40 en V40 in Born handhaaft. Ford dreigde ooit al om Jaguars in de VS te gaan bouwen in fabrieken waar ook de duurdere Fords voor de Amerikaanse zakenman van de band rollen. Dat lot kan ook Volvo treffen.

,,Maar de sleutel van het hele vraagstuk ligt bij Mitsubishi'', zegt vakbondsman Bert Keulen (FNV). ,,Als de Japanners de productie wegens stagnerende verkopen willen terugschroeven of zich zelfs helemaal uit Europa terugtrekken, houdt het verhaal van Nedcar op'', zegt hij. ,,Die angst leeft sterk onder de werknemers.''

Tot 2003 blijven Volvo en Mitsubishi in Born auto's bouwen op een gemeenschappelijk onderstel. Daarna wil Ford-topman Jacques Nasser dat toekomstige Volvo-modellen worden gebouwd op onderstellen van Ford zelf. Zelfs Mitsubishi-topman Kawasoe kon zijn collega Nasser wat dat betreft niet op andere gedachten brengen.

Daarmee ligt een tijdbom onder Nedcar. Want Nedcar zal daardoor als zogeheten `cost centre', waar productie van zoveel mogelijk auto's en niet het maken van winst vooropstaat, voor Mitsubishi in de toekomst alleen maar duurder worden. Zeker nu de verkopen van de in Born geproduceerde Mitsubishi Carisma en Spacestar stagneren.

Vast staat dat het management van Mitsubishi in Europa zich zwaar verkeken heeft op de Europese markt. Dat komt bij Nedcar hard aan. Want eigenlijk was Nedcar geënt op Mitsubishi, dat de trekker moest worden. Dat is nu volledig omgedraaid. Volvo is een succesnummer geworden waarbij de verkoop van Mitsubishi's verbleekt.

Tegen die achtergrond rijst de vraag of het ontslag van vijfhonderd werknemers dat Nedcar gisteren aankondigde niet een voorbode is van ernstiger onheilstijdingen in Limburg. De geruchten in de autoindustrie worden namelijk steeds sterker dat Mitsubishi af wil van zijn productievestiging in Born. In dat geval dreigen voor Ford de productiekosten van de Limburgse Volvo's te hoog te worden en is sluiting van de fabriek allesbehalve denkbeeldig. Volvo is, met de enorme productiecapaciteit van moeder Ford, in staat zijn auto's in wezen op iedere locatie ter wereld te fabriceren. En dat kan op een andere plek dan Born wel eens een stuk goedkoper zijn.