Opties maken nieuwe slachtoffers

Na affaires over personeelsopties dit jaar bij Philips en Van Leer moeten nu de voormalige commissarissen van uitzendbureau Content zich verantwoorden. Tegenover justitie. Sinterklaas kwam vroeg dit jaar.

Op zondag 14 november zat ex-topman A. Maas van detailhandelsbedrijf KBB (Hema, Bijenkorf) nog met Bijenkorf-pet en koetsiersjas op de bok van een Bijenkorf-wagen in de traditionele intocht van Sinterklaas in Amsterdam. Gisteren zat hij vast voor verhoor. Of hij zelf dit jaar mogelijk strafbaar voor Sinterklaas had gespeeld.

Justitie beschouwt hem als een verdachte in een voorkennisschandaal rondom personeelsopties op aandelen van uitzendbureau Content, een bedrijf waar hij tot voor kort president-commissaris was. Welke rol speelden Maas en de drie andere commissarissen medio maart bij de toekenning van personeelsopties op 26 maart aan 30 medewerkers op de laatste werkdag voor de aankondiging van een overeengekomen bod op het bedrijf door de Belgische concurrent Creyf's? En wat wisten zij van de inkoop van eigen aandelen door Content op de vrijdag voordat het bod maandag daarop publiek werd bekend gemaakt en de koers van de aandelen meer dan 20 gulden omhoogvloog?

Maas is de zoveelste topman in het bedrijfsleven wiens handelwijze bij toekenning of incassering van opties op personeelsaandelen de aandacht trekt. De katalysator was de invoering per 1 april van dit jaar van een openbare lijst met meldingen van effectentransacties door topmanagers en andere insiders door de beurswaakhond Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE).

De openheid zorgde voor enkele opmerkelijke staaltjes van effectenhandel. Waarom oefende de top van verpakkingsbedrijf Van Leer al zijn aandelenopties uit nog voordat er een officieel bod was van de Finse concurrent Huhtamäki? Waarom incasseerde een bestuurslid van Philips een deel van zijn opties uit op de dag voor het vertrek van ,,kroonprins'' R. Pieper? En, het meest intrigerend: welke normen hield de fine fleur van het bedrijfsleven er eigenlijk op na toen deze zaken nog fijn buiten de openbaarheid in eigen kring konden worden geregeld?

Voor beurswaakhond STE was de optiezaak bij Philips aanleiding om in beroep te gaan tegen de beslissing van het openbaar ministerie om de betrokken Philips-bestuurder niet te vervolgen wegens effectenhandel met voorkennis.

De kennelijke onduidelijkheid in de top van het Nederlandse bedrijfsleven over hun eigen optieregelingen was een paar maanden geleden reden voor de beroepsvereniging van commissarissen en directeuren om een commissie aan het werk te zetten om een handleiding te schrijven.

,,De indruk bestaat dat de groeiende populariteit van optieregelingen voor bestuurders geen gelijke tred heeft gehouden met de kritische beoordeling daarvan door de decision-makers van de onderneming'', schrijft de commissie, die onder leiding stond van advocaat en hoogelaar corporate governance J. Glasz.

En de raad van commissarissen van Content zat vol prominenten. Zoals oprichter S. Tóth, die een rijk relatienetwerk in het bedrijfsleven heeft en oud-premier R. Lubbers (Content was zijn eerste commissariaat na zijn vertrek uit de politiek). En Maas zelf, de man die de geschiedenis inging als de no-nonsense manager die KBB begin jaren tachtig na een reddingsactie van Vendex en de financierende banken nieuw leven inblies en als een traditionele patriarch zijn levenswerk bleef bestieren.

Hij is een van de machthebbers in het bedrijfsleven, nauw verknoopt met het Amsterdamse establishment (KBB, Heineken, vastgoedbelegger C. van Zadelhoff) en veel gevraagd als commissaris bij bedrijven waarbij de overheid nauw is of was betrokken: KLM, TNT Post Groep en Nationale Investeringsbank.

Na zijn pensioen bleef hij commissaris van KBB en toen zijn zelfgekozen opvolgers het concern in een winstval stortten nam Maas het roer opnieuw over. Hij kon een overname door aartsrivaal Vendex niet langer weerstaan, werd vorig jaar commissaris bij de nieuwe onderneming, maar stapte kortgeleden weer op.

De escapades met de Content-opties stellen de commissarissen niet alleen bloot aan justitiële vervolging. Denkbaar is ook dat de beleggers die hun aandelen op vrijdag 26 maart aan Content verkochten tegen een prijs die maandag ruim 20 gulden per stuk te laag bleek te zijn geweest met financiële claims zullen komen.