Een goede fietsband wordt te duur

Vredestein Fietsbanden in Doetinchem verplaatst zijn productie naar een lagelonenland. ,,Over twee jaar is er geen fietsbandenfabrikant in West-Europa meer over.''

Eerst stonden hier de vrouwen rijen dik canvas te wikkelen. Nu staat er een wikkelmachine, die de basis voor elke buitenband per strekkende meter en zonder haperen fabriceert. De vooruitgang heeft Vredestein Fietsbanden een te ruime fabriekshal opgeleverd. Het aantal medewerkers daalde van 1.250 in de jaren zestig naar tweehonderd nu.

Nog twee jaar, dan doet de laatste productiemedewerker het licht uit. Deze week werd bekend dat Vredestein Fietsbanden, behorend tot de Vredestein Holding (autobanden, laarzen, industriële banden, hergebruikte rubbers), de productie gaat verplaatsen naar een lagelonenland. Het kan niet meer uit, zegt algemeen directeur M. Struijs. ,,De kosten zijn gewoon te hoog. We kunnen hier niet rendabel werken.'' De fabriek bevindt zich aan het einde van een haveloos industrieterrein in Doetinchem. In de fabriek worden binnenbanden en buitenbanden gemaakt, van elk zo'n drie tot vier miljoen per jaar. Het marktaandeel in Nederland is 65 procent.

Wie de receptie binnenloopt ruikt de rubber. In zijn kantoor legt Struijs uit waarom de productie in Doetinchem wordt beëindigd. En hoe jammer hij het vindt voor de 135 medewerkers die nu op zoek moeten naar ander werk. ,,Ik heb steeds gezegd: we hoeven ons nergens voor te schamen. We hebben alles gedaan wat tot onze mogelijkheden behoort.''

Centraal in zijn verhaal staan de lagelonenlanden, die vanaf de jaren zeventig met goedkopere fietsbanden zorgen voor concurrentie en prijsdruk. Inmiddels hebben producenten uit Thailand, Taiwan, China, Indonesië en India tachtig procent van de Europese markt in handen. ,,De directe arbeidskosten daar zijn een kwart van de arbeidskosten hier. Dat merk je aan de prijs.'' De producenten in het Verre Oosten begonnen met kwalitatief minder goede banden, simpelweg omdat daar in de eigen regio vraag naar was. ,,De mensen kopen er liever twee keer per jaar een band van een halve dollar dan één keer per zeven jaar een band van twintig dollar, zoals bij ons.'' Toen de lokale producenten begonnen met export naar Europa bleek hun al snel dat ze de kwaliteit van de exportband moesten aanpassen aan de eisen van de Europese klant - en dat deden ze.

Vredestein zag zich gedwongen steeds hogere marktsegmenten op te zoeken. Begin vorig jaar werd al besloten de productie van goedkope banden uit te besteden aan een producent in India. Dat vloeide voort uit onderzoek door Berenschot, waaruit naar voren kwam dat Vredestein Fietsbanden zou kunnen overleven door zich op de productie van dure topbanden te richten. De keuze voor deze markt zou volgens Berenschot gepaard moeten gaan met - opnieuw - afslanking van de organisatie, terugdringing van de overhead en minder verkoopkantoren. Bovendien zou het productieproces moeten worden verbeterd. Dat alles gebeurde. Struijs schat dat ,,het hele proces nu 10 tot 15 procent goedkoper is.''

Maar het was niet genoeg. In maart van dit jaar werden projectgroepen gevormd die moesten onderzoeken voor welke markten de Vredestein-band nog interessant is en tegen welke prijs. De conclusie: Vredestein kan in Nederland niet winstgevend fietsbanden maken. ,,Onze band moest 30 procent goedkoper worden. Willen we blijven concurreren, dan moeten we net als onze concurrenten produceren in een lagelonenland.''

En dat gaat over twee jaar gebeuren. Vredestein Fietsbanden zoekt nu een partner in een van de vijf landen waar de concurrentie zich bevindt. Er wordt, afhankelijk van de kwaliteit van de partner, bekeken of Vredestein ter plekke zelf de banden gaat maken of een joint venture opricht. ,,Duidelijk is wel dat we onze hele productielijn overplaatsen en met onze techniek dezelfde kwaliteit banden maken.''

Struijs ziet dat concurrenten in Duitsland, Frankrijk en Finland ook overwegen de productie te verplaatsen. ,,Over twee jaar is er geen fietsbandenfabrikant in West-Europa meer over. Continental in Duitsland heeft vergevorderde plannen, Michelin in Frankrijk heeft al een van de twee fabrieken gesloten. Het is voor fabrikanten hier een onbegonnen zaak.''