`Bye bye Sir Slel'

De bewoners van de Filippijnen zijn na eeuwen van bezetting hun identiteit volledig kwijtgeraakt. Na drie eeuwen van Spaanse overheersing draagt iedereen een Spaanse naam en is trouw katholiek. Door de Amerikanen is het Engels verheven tot de officiële voertaal boven het Tagalog en tachtig andere inheemse talen. Drie jaar Japanse overheersing kostte miljoenen Filippinos het leven. Sinds het vertrek van president Marcos is het land in formele zin een democratie, maar in werkelijkheid zijn de verschillen tussen de bijna 70 miljoen arme Filippinos en het handjevol rijke schrijnender dan ooit. Pesident Estrada die zijn populariteit en verkiezingsoverwinning te danken heeft aan zijn Robin Hood-filmrollen – die hij als staatshoofd nooit in de praktijk brengt – ontbeert elke visie hoe dit land uit het armoededal kan worden getrokken. En de bevolking is dankzij het gelovig afwijzen van voorbehoedsmiddelen in een eeuw tijd vertienvoudigd.

Na een korte periode onder Aquino, die als streng katholiek overigens instemde met de ongebreidelde bevolkingspolitiek, is het land weer in de greep van de rijken, die alleen interesse hebben voor hun eigen buitenlandse bankrekeningen. Mevrouw Aquino meldt gedwee aan Estrada dat haar recente kritische uitlatingen over het huidig staatsbestel uit hun verband zijn geciteerd. Corruptie heerst overal, en Imelda Marcos verkondigt elegant geschoeid weer onvermoeibaar hoe arm ze eigenlijk is.

De arme Fillippinos zoeken troost en gezelligheid bij hun talrijke familieleden. Ze genieten van zang en dans en hebben een eetcultuur die recht doet aan het rijke aanbod van tropische producten. De bananen, mango's en kokosnoten vallen je haast letterlijk in de schoot. Uiterlijk twee uur na de vorige `snack' schuift iedereen vrolijk snaterend gewoon opnieuw aan tafel. En ook bijeenkomsten in overheidsverband worden per definitie gehouden aan gedekte tafels waar steeds nieuwe snacks worden aangereikt.

Iedereen heeft een nickname, een monosyllabe, afgeleid van de eigen naam, ofwel een Tagalog-equivalent van een persoonlijke karakteristiek. ,,Ben ik Mar of Cel?'' zo wordt mij gevraagd. Ik kies voor de naam die mijn zoon mij gaf toen hij peuter was, en word Slel gedoopt. Pas zo hoor jij er ook bij, hier in Manila, Slel. Het chaotische verkeer legt een permanente grauwsluier over Metro Manila en de tien miljoen inwoners happen naar adem door een zakdoek die ze voor mond en ogen houden. Het verkeer bestaat overwegend uit Jeepneys, verlengde benzineslurpende jeeps, die als taxi fungeren. Driewielfietsers met zijspan of hulpmotor en dieselbussen, gehuld in hun eigen zwarte rookgordijn, completeren het straatbeeld. Het verkeer staat overwegend stil, ook de zeldzame Mercedes wordt daar democratisch aan onderworpen. Het leger van marskramers biedt kranten, sigaretten en `snacks' aan, sjalommend tussen de voertuigen, waakzaam of ze weer in beweging komen. Soms vult een tropische regenbui de straten plaatselijk menshoog en kun je in je voertuig overnachten of verdrinken. De armen kijken zwijgend toe vanaf de hogergelegen stoep, en slaan een stuk plastic over zich heen.

Terwijl ons overheidsbusje zich door het verkeer worstelt, houdt een agent ons aan. We hebben geen richting aangegeven (alsof iemand dat hier wel doet), dat wordt voor ons busje een boete van duizend pesos (vijftig gulden) en voor de chauffeur een verplichte cursus autorijden. De standaardoplossing is de agent een biljet van 500 pesos in de hand drukken waarmee hij zijn magere salaris tot acceptabele hoogte opkrikt en de overtreding stilzwijgend seponeert. Maar mijn Filippijnse metgezel lost het anders op. Hij stapt uit en wijst door het raam op mij: ,,Dit is Slel, een hoge gast van de regering, en we hebben haast'', legt hij uit in rap Tagalog. De agent wijzigt zijn opstelling rappelings. Hij buigt diep en salueert breed naar me, legt het verkeer ter plekke stil, en wijst uitnodigend naar de plotseling griezelig lege weg voor ons. ,,Of course Sir Slel, thank you, have a good day and a good journey, hope you will be on time. Bye bye, Sir Slel''.