Berlusconi maakt politieke kortsluiting

De van corruptie verdachte Berlusconi slaat hard terug door de onafhankelijkheid van magistraten die hem willen berechten in twijfel te trekken.

Het werd Silvio Berlusconi dinsdag even teveel. Hij was te gast in een radio-programma, toen een luisteraar opbelde om te zeggen dat ze drie jaar geleden op hem had gestemd, maar zich daar nu voor schaamde omdat Berlusconi voortdurend de magistraten aanvalt die hem willen berechten voor corruptie en financiële fraude.

Weer zo iemand die er niets van heeft begrepen en slachtoffer is van de linkse propaganda, riep de eigenaar van de drie grootste commerciële tv-zenders boos uit. ,,Wij vallen de magistratuur niet aan, maar de weinige rechters die zich hebben omgevormd tot de gewapende arm van links om daarvoor de weg vrij te maken om de macht te veroveren.''

Dat was een bekend refrein. Maar Berlusconi, leider van de rechtse oppositie, ging door. Wilde de luisteraar namen? Vooruit dan. Massima D'Alema, de premier. Walter Veltroni, partijleider van de Linkse Democraten, de grootste coalitiepartij. Angius en Fabio Mussi, de fractieleiders van deze partij in de Senaat en de Kamer van Afgevaardigden. Pietro Folena, verantwoordelijk voor justitie bij de partij. ,,Zijn zij de opdrachtgevers (van de magistratuur, ML)?'', zei Berlusconi in zijn uitbarsting. ,,Ik geloof dat het bewijs zonneklaar is.''

Dat lieten D'Alema en Veltroni zich niet zeggen. Volgens hen valt dit niet meer onder de vrijheid van meningsuiting en het politieke debat. Wie de premier beschuldigt van manipulatie van rechters ,,beschadigt de grondbeginselen en waarden van onze grondwet'', zo antwoordde D'Alema in een schriftelijke verklaring. En Veltroni kondigde aan dat hij de oppositieleider voor de rechter zou dagen wegens laster, een buitengewoon ongebruikelijke stap in de dialektiek tussen regeringspartijen en oppositie.

Zo dreigt een politieke kortsluiting. President Carlo Azeglio Ciampi had daarvoor al gewaarschuwd, in een poging Berlusconi beter op zijn woorden te laten letten. ,,Een democratische staat en de stabiliteit van zijn instellingen zijn gebaseerd op de verdeling van machten en het volledige respect voor het functioneren van elk daarvan'', zei hij zondagavond. Je kan het optreden van het Openbaar Ministerie en van rechters kritiseren, zei Ciampi. Maar je mag daarbij niet ,,essentiële en grondwettelijke gegarandeerde waarden'' als de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in twijfel trekken.

Dat doet Berlusconi wel, voortdurend en in steeds hardere bewoordingen. Vorige week was een slechte week voor hem, want hij kreeg te horen dat hij in twee nieuwe processen terecht zal moeten staan op de beschuldiging dat hij rechters heeft omgekocht. ,,Sommige magistraten zijn een kankergezwel in de democratie dat weggesneden moet worden wegens het politieke gebruik dat ze maken van het recht'', zei hij. Wil de Milanese officier van justitie Alessandro Rossato een proces tegen hem beginnen? Berlusconi antwoordt met een aanklacht tegen Rossato.

In een brief aan l'Unità, de partijkrant van premier D'Alema's Linkse Democraten, beriep Berlusconi zich maandag op ,,het recht van iedere parlementariër om niet berecht te worden door een magistraat van het andere kamp''. Later op de dag zei hij op een partijbijeenkomst dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht natuurlijk gerespecteerd moet worden, maar in één adem voegde hij daaraan toe, wijzend op gunstige uitslagen voor rechts in opiniepeilingen: ,,Het wettelijke systeem is gebruikt en wordt nog steeds gebruikt om een politieke tegenstander te elimineren die de komende verkiezingen zou kunnen winnen.''

De explosieve lading van deze uitspraken wordt nog versterkt doordat zijn politieke bondgenoten vierkant achter Berlusconi gaan staan. In een gezamenlijke verklaring zeiden Gianfranco Fini, van de rechtse Nationale Alliantie, en Pierferdinando Casini, van een rechtse christen-democratische partij: ,,Wij laten ons niet intimideren door politici zonder scrupules die aan de macht willen blijven door de kaarten te vervalsen.'' In essentie is nu een situatie ontstaan waarin een oppositieleider weigert zich te laten berechten en daarin door het grootste deel van zijn aanhang wordt gesteund. Dat legt zo'n spanning op het Italiaanse bestel dat vroeger of later iets, of iemand, moet barsten.