Klapschaats in hoofdrol op het witte doek

Dit schaatsseizoen wordt de hand gelegd aan een instructiefilm die ertoe moet bijdragen dat het schaatsen internationaal op een hoger peil komt. In de film speelt de klapschaats de hoofdrol. De `première' is op 1 mei van het volgend jaar.

Een opvallende filmcamera staat sinds het begin van het schaatsseizoen regelmatig opgesteld langs de ijsbanen waar 's werelds beste schaatsers hun krachten meten. Volgend jaar zullen recent geschoten beelden uit onder meer Heerenveen en Berlijn de hele wereld overgaan, tenminste, in de landen waar wordt geschaatst, als onderdeel van een schaatsinstructiefilm waarvoor de internationale schaatsfederatie (ISU) opdracht heeft gegeven.

Een van de doelstellingen van de ISU is kennisoverdracht op het gebied van het langebaanschaatsen. Vanuit de technische commissie van de overkoepelende schaatsorganisatie kwam al tien jaar geleden het idee om een film te laten maken waarmee schaatstrainers en hun pupillen hun voordeel kunnen doen, met name in landen waar die kennis niet voorhanden is. ,,Maar waarschijnlijk wegens tijdgebrek bij betrokkenen is dat er toen niet van gekomen'', zegt Jos de Koning, de universair docent bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam die acteert als de samensteller van de film. Zijn budget: 60.000 Zwitserse francs, nog geen 90.000 gulden.

Bij de ISU gelden twee vooraanstaande oud-schaatsers als de drijvende krachten achter de film: de Russische wereldkampioen uit 1960 Boris Stenin en olympisch- en wereldkampioen Ard Schenk, ,,die zonodig deuren opent'', zegt De Koning, die tussen de filmopnamen door ook werkt aan een verbeterde versie van de klapschaats. De film laat onder meer zien hoe de klapschaats werkt, wat het verschil is met de conventionele `noren' en welke technieken schaatsers onder de knie moeten krijgen. Volgens De Koning is de kans groot dat er een vervolg komt op de drie kwartier durende film als deze met enthousiasme wordt ontvangen.

Een dergelijke instructiefilm over de techniek van het langebaanschaatsen bestond alleen nog maar in Noorwegen, gemaakt voor eigen gebruik. Begin jaren negentig figureerden de latere olympisch kampioen Johann Olav Koss, de huidige bondscoach Geir Karlstad en schaatser Roger Strom in de film waarvan wegens grote belangstelling in het buitenland ook een engelstalig exemplaar werd geproduceerd. De Noorse instructiefilm geldt als gedateerd, omdat de schaatsers daarin nog met gewone schaatsen over het ijs glijden. Hoofdrolspeler in de film die nu gemaakt wordt is de klapschaats.

Begin dit jaar kwam er voor het eerst een boek op de markt dat buitenlanders kunnen gebruiken om het schaatsniveau in hun land op een hoger peil te brengen; de Engelse vertaling van het Handboek Wedstrijdschaatsen, een twee jaar geleden verschenen standaardwerk van de hand van schaatscoach Henk Gemser, De Koning en de vorig jaar overleden bewegingswetenschapper Gerrit Jan van Ingen Schenau, de geestelijke vader van de klapschaats. Ook de uitgever van het 257 pagina's dikke boek, Eisma in Leeuwarden, en topsportcoördinator Ab Krook van de Nederlandse schaatsbond (KNSB) verlenen hun medewerking aan de film.

In een oplage van drieduizend exemplaren is dit boek de wereld overgegaan. Het vond vooral aftrek in landen als Rusland, China, Japan, Zweden, Finland en de Verenigde Staten; landen die geen of slechts enkele schaatstoppers in hun gelederen hebben. Voor de filmversie van het boek bestaat in diezelfde landen grote belangstelling. De potentiële kijkers zullen nog even geduld moeten hebben. Het is de bedoeling dat de film 1 mei 2000 in première gaat.