Kamer reageert beheerst op koninklijke klacht

Tweede Kamerleden zijn niet van plan vragen te stellen over de koninklijke klacht over de pers.

De Tweede Kamer reageert terughoudend op de koninklijke reprimande van afgelopen zaterdag over de kwaliteit van de Nederlandse media.

Gisteren wilde geen der Kamerfracties hierover vragen stellen. Vanmiddag besloot de SP alsnog schriftelijke vragen in te dienen.

Niet zo zeer de uitspraken van de koningin zijn daarvoor de aanleiding, als wel de reactie daarop van de ministers Borst en Jorritsma, vanmorgen in de Volkskrant, die afstand leken te nemen van de opvattingen van de koningin. ,,Beide bewindslieden onttrekken zich hiermee aan de ministeriële verantwoordelijkheid. Dat is niet volgens de regels van het staatsrecht'', aldus SP'er Van Bommel.

De PvdA-fractie heeft gisteren wel overwogen vragen te stellen aan premier Kok, maar uiteindelijk vond de fractie dit ,,niet opportuun'', zegt fractiespecialist Rehwinkel. De PvdA is beducht voor escalatie van een discussie waarin de koningin een hoofdrol speelt. Inmiddels heeft Rehwinkel zich ook verbaasd over uitlatingen van de ministers Borst en Jorritsma. ,,Iedereen mag iets vinden over publieke uitlatingen van de koningin, maar ministers kunnen daarvan geen afstand nemen.''

Hoofddirecteur Brouwers van de Rijksvoorlichtingsdienst zei vanmiddag niet op de vragen uit de Kamer te kunnen reageren. ,,Ik zie het allemaal wel gebeuren.''

Bij het CDA zijn de koninklijke uitspraken gisteren niet besproken. GroenLinks verwacht dat premier Kok op zijn wekelijkse persconferentie, wel iets over de opvattingen van de koningin zal zeggen. Fractieleider Rosenmöller meent dat er ,,geen politieke kant aan deze zaak te ontdekken valt''.

D66-leider De Graaf gunt de koningin ,,het recht op haar eigen mening''. Het wordt, meent De Graaf, ,,pas interessant als de premier dit ook vindt.''.

In de Nederlandse media beginnen ,,hijgerige trekken'' de kop op te steken, zo sprak premier Kok in september naar aanleiding van berichten over een nieuwe vriendin van de kroonprins. Afgelopen zaterdag, op een bijeenkomst met journalisten in Amsterdam, voegde koningin Beatrix er een reeks kwalificaties aan toe: `slordigheden', `spelfouten', `onzorgvuldigheden', `eenzijdigheid'.

Tot een politiek debat hebben deze kwalificaties nog niet geleid. Wel hebben zij een discussie op gang gebracht in de samenleving, onder journalisten en bij mediadeskundigen. Joan Hemels, hoogleraar communicatiegeschiedenis: ,,Een debat over de media hing al een tijdje in de lucht, maar ik had nooit gedacht dat de koningin het op de agenda zou zetten.'' Hemels signaleert in academische kring toenemend ongenoegen over de media. Hij refereert aan een bijeenkomst van het Thijm-genootschap, een gezelschap van katholieke academici, waar begin oktober werd afgegeven op de journalistiek. ,,Het viel mij op dat er zo'n ongelooflijk negatieve, bijna agressieve houding jegens de journalistiek naar voren kwam. Het is heel jammer dan de koningin meezingt in een koor dat vals is.''

Het aantal klachten bij de Raad voor de Journalistiek vertoont de afgelopen jaren een duidelijke stijging: van 54 in 1997, naar 77 vorig jaar, naar ruim boven de tachtig dit jaar. Aan deze toename kan geen verstrekkende conclusie worden verbonden, meent voorzitter J. Fleers van de raad. ,,Een toename van het aantal klachten hoeft niet te betekenen dat het aantal fouten toeneemt. Mensen klimmen tegenwoordig ook eerder in de pen om een klacht in te dienen.''

Fleers erkent dat onzorgvuldigheid een rol speelt bij de klachten. ,,Een heleboel zaken vertonen tekenen van slordigheid en snelheid. Maar ik ben niet bekend met onderzoek waaruit zou blijken dat de slordigheid ook is toegenomen. Of het aantal fouten procentueel toeneemt, is mij niet bekend.''

Hoogleraar mediarecht G.A.I. Schuijt bestrijdt dat het aantal juridische procedures tegen de media groeit. ,,Je hoort vaak zeggen dat het aantal procedures toeneemt, maar als je er studie van maakt blijkt dat ,,niet zo geweldig het geval''.

Prof. J.J. van Cuilenburg, directeur van het persinstituut van de Universteit van Amsterdam, noemt kwaliteit ,,een lastig begrip''. ,,Ik heb geen maatlat waaraan ik kwaliteit kan afmeten. Het is ook onbegonnen werk, want je hebt geen wetenschappelijk fundament. Er zijn in het verleden wel pogingen gedaan om het begrip kwaliteit te definiëren, maar die zijn allemaal op niets uitgelopen.''