Winst en verlies voor Mahathir

De regeringscoalitie van premier Mahathir Mohamad heeft bij de parlementsverkiezingen in Maleisië 148 van de 193 zetels in de wacht gesleept, ruim voldoende om ook de komende vijf jaar op eigen houtje beleidsmaatregelen en wetten te kunnen doorvoeren.

De positie van Mahathir is sinds gisteren evenwel verzwakt doordat zijn UMNO-partij terrein moest prijsgeven aan de moslimfundamentalistische partij PAS.

De grote overmacht van het Nationale Front, de alliantie van 14 etnische en regionale partijen die wordt gedomineerd door de Maleise UMNO (United Malays National Organization), betekent dat Mahathir sinds 1981 voor de vijfde achtereenvolgende keer premier wordt. Na het aftreden van Indonesië's president Soeharto, in mei 1998, is hij de langstdienende regeringsleider in Azië. De uitslag van gisteren laat zien dat de Maleisiërs in overgrote meerderheid kiezen voor behoud van de status quo en dat, anders dan in buurland Indonesië, de `reformasi'-beweging er geen massale navolging krijgt.

,,Duidelijk is dat de Barisan Nasional (het Nationale Front) nog steeds de voorkeur heeft van het Maleisische volk'', reageerde de 73-jarige Mahathir vanochtend. Maar de overwinning van de regeringsalliantie is minder groot dan in 1995 toen het National Front 162 zetels veroverde. Dat verlies kan deels worden uitgelegd als afkeuring van de brute wijze waarop Mahathir vorig jaar zijn gedoodverfde opvolger Anwar Ibrahim aan de kant schoof. De oppositie, die zich voor het eerst had verenigd in het zogeheten Alternatieve Front, verdubbelde haar zeteltal tot 45. Azizah Ismail, de vrouw van Anwar, werd in het parlement gekozen, maar voor het overige bleef het resultaat van haar Parti Keadilan Nasional (Partij van Nationale Rechtvaardigheid) bescheiden.

Veel bedreigender voor Mahathir is de winst van de Parti Islam Sa-Malaysia (PAS). De moslimfundamentalistische partij zag niet alleen haar zeteltal stijgen van 8 naar 27 – haar hoogste score ooit – ze wist ook na de arme, rurale deelstaat Kelantan een tweede deelstaat, het olie- en gasrijke Terengganu, te veroveren. Ook in andere noordelijke deelstaten met een overwegend Maleise bevolkingsgroep kwam de PAS sterk uit de bus. Daarmee, zo schreef vanochtend de regeringsgezinde krant Star, wordt de grootste vrees van de UMNO bewaarheid. Net als de UMNO is de PAS een partij die opkomt voor de belangen van Maleiers in het multiraciale Maleisië. Dat de UMNO juist afkalft in kerngebieden van de Maleise bevolkingsgroep, houdt een verzwakking in voor het leiderschap van Mahathir over de partij.

De PAS, die al sinds 1990 de deelstaat Kelantan in handen heeft en er islamitische leefregels invoerde, heeft de afgelopen jaren felle kritiek geleverd op de spilzucht van de regering in Kuala Lumpur en op de praktijk van nepotisme.

Niet alleen de UMNO is slachtoffer van het succes van de PAS. De DAP (Democratic Action Party), een oppositiepartij met een Chinese achterban, moest haar samenwerking met de PAS binnen het Alternatieve Front bekopen met fors stemmenverlies. Veel Chinezen zijn kennelijk bang overvleugeld te worden door fundamentalistische moslims. Liever kiezen ze voor raciale rust binnen de regeringsalliantie. DAP-voorzitter Lim Kit Siang, al 30 jaar lang oppositieleider, verloor zijn zetel.