KRANTENSTRIPS

Zippy the Pinhead is het onschuldige genie van de Amerikaanse krantenstrips: een wijze dwaas, een combinatie van Ludwig Wittgenstein, Marshal MacLuhan en oer-nerd Alfred E. Neuman. Hij draagt een clownspak met polkadots en heeft een peervormig hoofd waarin constant ideeën en indrukken zonder rangorde over elkaar heen buitelen. Zijn lijfspreuk is: ,,Als je niets aardigs kan zeggen, zeg dan iets surrealistisch.''

Zippy werd bedacht door Bill Griffith (1944), die in de jaren zeventig in New York op de kunstacademie en tijdens zijn schilderstage in Parijs twee dingen ontdekte. Hij was geen nieuwe Jackson Pollack en bovendien kon hij zijn brandende verlangen om via onorthodoxe opinies maatschappelijke kritiek te leveren beter kwijt in strips dan op het doek.

De film Freaks (1932) inspireerde Griffith tot het tekenen van Zippy, die al snel promoveerde tot cultfiguur. Vooral in San Francisco, sinds de jaren zestig het centrum van de alternatieve strips. Het genre dat door de godfather ervan - Robert Crumb - als volgt wordt gedefiniëerd: ,,Underground-strips worden gemaakt door kunstenaars die zich niets van de markt aantrekken en die hun werk niet aanpassen of censureren om het publiek te behagen. Ze worden door kleine uitgeverijen verspreid onder een versnipperd publiek van modieuze intellectuelen, excentriekelingen, subculturele ex-hippies, new wavers, punks, nerds en andere maatschappelijk onaangepasten. Zulk soort mensen.''

Griffith tekent Zippy meestal in krassende, scherpe lijnen, en vermijdt het hoge Anton-Pieckgehalte waarmee veel andere krantenstrips de lezers proberen te paaien. Hij propt zijn tekeningen nogal eens vol, maar saai of voorspelbaar is de non-lineaire strip nooit.

In 1980 begon de King Features Syndicate met de verspreiding van Zippy en nu verschijnt de warhoofdige existentialist in ruim 200 tijdschriften en dagbladen, waaronder de Boston Globe en de San Francisco Examiner. Het `bovengrondse' bestaan heeft Zippy nauwelijks veranderd. Hij is iets complexer geworden, maar nog steeds erg tevreden met zichzelf, omdat hij overal buiten staat en zich nergens iets van aantrekt. Hij mag dan niet al te snugger zijn, dat maakt hij goed door brille.

Naast de bizarre en soms onbegrijpelijke Zippy verschijnt onder meer zijn vriend Griffy in de strip. Griffy is het alter ego van Bill Griffith. Hij is neurotisch en twijfelt constant aan zichzelf. Dat maskeert hij door overal kritiek op te hebben. Griffith: ,,In Griffy kan ik al mijn autobiografische en satirische elementen kwijt. Maar natuurlijk ben ik ook zelf een beetje Zippy, anders zou ik volkomen onuitstaanbaar zijn.''

(Zippy op internet: www.kingfeatures.com/comics/zippy. Tekst Dik Rondeltap)

    • Dik Rondeltap