Griekse oppositie verlegen met verzet tegen president

De Griekse oppositiepartij ND wil herverkiezing van president Stefanopoulos bemoeilijken. De president is sinds kort echter razend populair.

Het bezoek van president Clinton aan Athene heeft in Griekse ogen één held opgeleverd: hun eigen president Stefanopoulos, die van zijn tafelrede een omstandig relaas maakte waarin hij zijn gast nog eens confronteerde met alle ideeën en klachten die Athene heeft over Turkije. Het is de vraag of dit ongebruikelijke optreden Griekenland diplomatiek veel oplevert, maar bij de burgers van dit land, van rechts tot links, kan Stefanopoulos niet meer stuk.

Zijn presidentschap, dat in 1995 begon, gold al als onberispelijk, en hij was al een van de populaire figuren in het land. Nu is hij waarschijnlijk de allerpopulairste. En dat is van belang, nu de datum van de volgende presidentsverkiezing – maart 2000 – nadert. De 73-jarige staatsman mag van de Grondwet een tweede termijn volmaken.

De president wordt in Griekenland door het parlement gekozen, maar als hij daar geen drievijfde meerderheid – 181 van de 300 – krijgt, moet dat parlement worden ontbonden. In het volgende parlement is dan een absolute meerderheid genoeg, en als ook die niet wordt gehaald, een gewone meerderheid. Stefanopoulos, die van rechtse huize is, is indertijd kandidaat gesteld door een kleine dissident-rechtse partij die nu niet meer in het parlement vertoeft. De grote socialistische regeringspartij PASOK steunde zijn kandidatuur, en daardoor kon hij worden gekozen zonder dat verkiezingen nodig waren, iets waar de rechtse oppositiepartij Nieuwe Democratie (ND) toen ook op aandrong. Deze partij staat nu onder leiding van Konstandinos Karamanlis.

Premier Simitis heeft al in een vroeg stadium laten weten dat zijn regering en zijn partij een voortzetting van dit `onberispelijk' presidentschap voorstaan. De ND maakte er geen geheim van dat zij deze kans wilde benutten om vervroegde verkiezingen te forceren (de parlementsverkiezingen hoeven pas in oktober 2000 te worden gehouden). Het wegvagen van deze schadelijke regering heeft prioriteit, volgens de partij, en daarvoor moet ook onberispelijke zittende president wijken. Twee van de drie linkse oppositiepartijen, waaronder de communistische, denken er ook zo over, terwijl de derde haar standpunt nog niet heeft bepaald. Maar ook met de steun van deze kleine partij komt de PASOK, met 162 zetels, in maart niet aan een meerderheid van 180 stemmen.

De kans dat er in de lente parlementsverkiezingen worden gehouden is echter klein. De PASOK verkondigt dat vervroegde verkiezingen schadelijk zullen zijn voor het land omdat zij samenvallen met de aanvraag om toetreding tot de Europese Monetaire Unie, waarover Brussel in september 2000 moet beslissen. De presidentsverkiezingen te gebruiken voor het doordrijven van verkiezingen noemt de PASOK een `constitutionele aberratie'.

En er is alle kans dat deze argumenten aanslaan. Opinieonderzoek wijst uit dat slechts een minderheid vervroegde verkiezingen wenst, maar vooral ook dat tweemaal meer Grieken daarvan een overwinning van Simitis verwachten dan van Karamanlis. Die verwachtingen leven ook binnen de ND. Simitis put voordeel uit zijn Europese ervaring, en in de slotfase van de race naar volledige economische incorporatie in Europa schijnt slechts een minderheid van kapitein te willen wisselen.

Met de dag wordt duidelijker dat de ND zich met haar voornemen, de nu razend geliefde Stefanopoulos niet te steunen, danig in de nesten heeft gewerkt. De partij kan daar in januari nog op terugkomen, maar dan heeft zij wel aan prestige ingeboet. Daar komt bij dat een factie binnen de ND aanstuurt op het presidentschap van de 83-jarige oud-premier en oud-ND-leider Mitsotakis. Iets wat de nestor van de Griekse politiek en zijn dochter Dora Bakoyanni ongetwijfeld nastreven, maar dat bij de meeste Grieken voornamelijk hilariteit verwekt.

    • F.G. van Hasselt