Zwart

De eerste McDonald's op het Poesjkinplein was het mirakel van 1990: zo kleurig, zo snel, zo schoon, en ook nog toiletten met ongelimiteerd wc-papier. Dit was het begin van nieuwe tijden!

Nog altijd is het er vol. Er zitten schoolmeisjes, moeders met opgewonden zoontjes, zakenlieden, oude dames. Niemand is extreem arm of rijk, dit is de Moskouse middenklasse in optima forma. Voor een hamburger en een drankje leggen ze onverschillig een half weekloon neer. Ik loop door schitterende warenhuizen. De stofzuigers kosten evenveel als in Nederland en er wordt druk gekocht. De totale oplage van de dure glimbladen van `Independent Media' overstijgt het miljoen. ,,Als de statistieken zouden kloppen, zou deze uitgeverij allang op de fles zijn'', zegt directeur Derk Sauer. ,,We maken zo'n omzet heus niet met die paar duizend mafiose families. Er is in de steden een middenklasse aan het ontstaan die wel degelijk geld heeft. Alleen kom je ze nergens in de statistiek tegen. Wie betaalt nou 80 procent belasting?''

Hij vertelt over een kennis die wasmachines importeert. ,,Hij koopt de douane om, verkoopt zijn machines zwart, hij bestaat officieel niet. Maar hij heeft wel mensen in dienst, het is een gewoon bedrijf. Zo zijn er miljoenen.''

En die 150 miljoen anderen? Het vriest 18 graden, de auto's hebben snorren van ijs, maar al die Volga's en Lada's stomen rond alsof er niets aan de hand is. In de krant staat een foto van de gepensioneerde Nicolaj Skachlov, hengelend in een ijsgat, dik ingepakt. `We eten drie dagen van een vis', zegt hij. `Niet slecht.'

Rusland gaat nooit kapot.

    • Geert Mak