Van der Lem toont te veel respect voor zijn oude liefde

Krampachtig trachtte AZ-coach Gerard van der Lem zich gisteren te distantiëren van zijn verleden bij Ajax, waar hij zeven jaar lang de rechterhand van Louis van Gaal was. Maar de branie waarmee de 47-jarige Amsterdammer zich meestal profileert verdween op slag, toen hij in de Alkmaarder Hout een zege op zijn vroegere werkgever in het vizier kreeg. Hoewel Ajax een uur lang de indruk wekte dat de Nederlandse eredivisie zich moet gêneren voor de koploper, die nu ook minder verliespunten heeft dan naaste concurrent PSV, toonde Van der Lem te veel respect voor zijn oude liefde. Het loon van de angst was een onnodige 2-1 nederlaag.

Lichtelijk geirriteerd verschuilde de trainer van AZ zich achter blessures om zijn merkwaardige wisselbeleid bij een 1-1 stand te verklaren. Oud-Ajacied Bosman had zich het vuur uit de sloffen gelopen om de toch al gebrekkige aanvalsopbouw van Ajax te verstoren, toen hij volgens Van der Lem door kramp werd geveld. Zou hij Wijker ook hebben gewisseld als de libero van AZ zich met dezelfde klacht had gemeld? Nu haalde Van der Lem een cruciale bouwsteen uit zijn concept, dat nog meer werd ondermijnd door de aftocht van aanvaller Mutsaers en middenvelder Hernandez.

Zo kwam de rechtsbenige invaller Van der Woude op de voor hem vreemde positie als linksbuiten te spelen en verstoorde tevens de entree van Bouchiba de balans bij AZ. ,,Als ik Bosman en Mutsaers had kunnen vervangen door spelers van het kaliber Fertout en Van der Weert zou ik in de dug-out rustig een sigaartje hebben opgestoken'', klaagde Van der Lem. ,,Dan hadden we dat punt nooit meer weggegeven.'' Het klonk als een goedkoop excuus, want na de diverse omzettingen liepen de spelers van AZ haastig achteruit om de 1-1 veilig te stellen, terwijl Ajax in de eerste helft nadrukkelijk naar een afstraffing had gesolliciteerd.

De ironie wilde dat Ajax-coach Wouters ook al door blessures werd gedwongen zijn opstelling aan te passen, maar dat zijn wissels haast per ongeluk een heilzaam effect bleken te hebben. Drie dagen nadat het Spaanse Real Mallorca zich in het UEFA-Cuptoernooi met een 1-0 zege nog genadig had getoond voor het door blessureleed geteisterde Ajax presenteerde Wouters een curieuze tactiek, die zelfs zijn spelers niet leken te begrijpen.

Een helft lang speelde Ajax zonder schaduwspits, waarmee de huisstijl wel erg veel geweld werd aangedaan. Knopper nam aanvankelijk links op het middenveld de plaats in van de geblesseerde Witschge, maar zijn doelpunt in de 16de minuut was zeker niet het resultaat van een vernuftige strategie.

Het was de bedoeling dat de naar de spits gedirigeerde Laudrup – Machlas had nog steeds last van griep – ruimte moest creëren voor opkomende middenvelders, maar Winter en Van Halst hadden vooral een defensieve taak. Bovendien demonstreerde de Nigeriaanse debutant Ikedia als rechtsbuiten geen moment waarom hij op het WK voor junioren afgelopen voorjaar tot de uitblinkers behoorde. Deemoedig verwees Wouters het experiment tijdens de rust naar de prullenbak in de wetenschap dat AZ het armoedige duel allang had moeten beslissen. Net als tegen Mallorca hield de uitblinkende doelman Grim het zwalkende Ajax overeind.

Het centrum van de verdediging met twee linksbenige voetballers, de Roemeen Chivu en de weer herstelde Verlaat, was immers niet alleen kwetsbaar bij de gevaarlijke corners van AZ. Uit de zevende hoekschop van rechterspits Boussatta kopte Bosman ongehinderd raak (1-1) en in die fase toonde AZ-coach Van der Lem zich nog uiterst content met de tactische knieval van Wouters voor zijn ploeg. De komst van Wamberto in de tweede helft leverde pas rendement op, toen Wouters door een tweede blessure Ajax weer op Ajax liet lijken. Net als O'Brien in de 22ste minuut moest Knopper zich na ruim een uur met een enkelblessure laten vervangen, waarna Wamberto de vacante positie van schaduwspits vervulde en de jonge spits Hosé binnen een kwartier de hel én de hemel kreeg te zien.

Onder de vorig jaar ontslagen coach Olsen was de op Curacao geboren aanvaller gewogen en te licht bevonden, maar bij de A-junioren scoorde Hose aan de lopende band. Gisteren tekende hij eerst voor een blooper door voor open doel te missen, al kreeg de bal door het slechte veld vlak voor de doellijn een vreemde curve. Die misser werd Hosé onmiddellijk vergeven, toen hij zes minuten voor tijd wel scoorde op aangeven van aanvoerder Winter, zijn eerste treffer op het hoogste niveau. Zo incasseerde Ajax na een armzalige voorstelling opnieuw het volle pond en constateerde Van der Lem met een geforceerd glimlachje dat `lucky Ajax' nog steeds bestaat.

Toch had Van der Lem zich wellicht ook afgevraagd welk rapportcijfer hij gisteren van zijn oude leermeester Louis van Gaal zou hebben gekregen. De beoordeling van Rinus Michels liet zich raden, want onder hilariteit mengde de voormalige bondscoach zich plotseling in de discussie tussen Wouters en Van der Lem. ,,Ik heb twee goede keepers gezien'', baste de oude Michels. En dat was het dan wel. Hoewel AZ vooral in eigen huis zwak presteert, heeft Van der Lem nog geen heimwee gehad naar het stadion Nou Camp in Barcelona, waar hij ook in de veilige schaduw van Van Gaal kon werken.

Eens komt de drang op eigen benen te staan, betoogde Van der Lem, al had Ronald Koeman dat gevoel volgens hem beter kunnen onderdrukken. ,,Koeman had nog twee jaar als assistent bij Barcelona moeten blijven'', meende Van der Lem. ,,Ronald is te ongeduldig. Jongens die net als voetballer zijn gestopt, denken meteen dat ze een club op hun schouders kunnen nemen. Maar het tactisch inzicht van Koeman volstaat niet om een bedrijf als Vitesse te doorgronden. Daar komt veel meer bij kijken, dat merk ik bij AZ nog elke dag.''

    • Robèrt Misset