Terugkeer Ben Barka's ontaardt in chaos

De familie van Marokko's beroemdste dissident, de in 1965 verdwenen Mehdi Ben Barka, is zaterdag in Marokko teruggekeerd. Een teken van beginnende openheid.

Een rij portretten danst in de lucht voor spandoeken op de luchthaven van de Marokkaanse hoofdstad Rabat. Portretten van jonge mannen, met kapsels die ooit stonden voor links en een gevaar voor de gevestigde orde. ,,We wachten op de waarheid, de dossiers zijn nog niet gesloten'', zegt de tekst op het doek achter hen. Abdellah Rouissi, vakbondsleider bij de Banque du Maroc, verdwenen 4 oktober 1964. Omar el Ouassouli, verdwenen in 1984, volgens onbevestigde geruchten van officieren van de geheime dienst levend in Nederland. En, manshoog, het portret van Mehdi Ben Barka natuurlijk, politiek leider, spoorloos van de aardbodem verdwenen in 1965 te Parijs, naar algemeen wordt aangenomen slachtoffer van de doodseskaders van wijlen koning Hassan II.

Lang was de naam Ben Barka, legendarisch martelaar van links, taboe in Marokko. Maar sinds de dood van koning Hassan en het aantreden van diens zoon, Mohammed VI, waait er een nieuwe wind. En dus landde afgelopen zaterdag het Air France toestel vanuit Parijs op de luchthaven van Rabat met aan boord mevrouw Rhita Ben Barka, zoon Bachir, dochter Fawz en de tweeling Saâd en Mansour. Zij werden er ontvangen door hoogwaardigheidbekleders als minister van Justitie Omar Azziman.

Dat het pad naar de nieuwe openheid nog vol struikelblokken ligt, blijkt al snel na landing. Breedgeschouderde veiligheidsbeambten proberen om onduidelijke redenen cameralieden van hun plaats te trekken, er wordt gevloekt. De politiegorilla's trekken zich terug nadat er een papier voor hun ogen wordt gezwaaid. ,,Dit is een vergunning van uw minister van Binnenlandse Zaken'', klinkt het woedend.

De schermutselingen ontaarden in een totale chaos bij de ingang van het VIP-zaaltje waar de Ben Barka's door hun naaste familieleden worden ontvangen. Bij buitenkomst dreigt de familie door een vechtende bundel agenten en journalisten te worden verpletterd. Een ordelijk gesprek met woordvoerder Bachir Ben Barka sneuvelt in de veldslag. Terwijl de officiële karavaan auto's zich een weg door menigte baant, wordt een veiligheidsbeambte in een beige kostuum door een schare journalisten als hoofdschuldige voor de chaos herkend. Een geloei stijgt op. Slechts een snelle sprint richting hoofdgebouw redt de man van een lynchpartij. In het nieuwe Marokko zit de pers achter de politie aan in plaats van andersom.

De terugkomst van de familie Ben Barka werd door enkele honderden demonstranten aangegrepen om aandacht te vragen voor het lot van de slachtoffers van de moordeskaders van het regime van wijlen koning Hassan. ,,We hebben nooit antwoord gekregen op onze brieven aan minister van Binnenlandse Zaken Driss Basri'', zegt de zuster van Mohammed Es-Slami. Mohammed verdween precies twee jaar geleden. Hij was 27 jaar en net afgestudeerd als medicus. Naar wordt aangenomen is hij het laatste slachtoffer van Hassans regime. De oppermachtige verantwoordelijk minister, Basri, werd eerder deze maand door de nieuwe koning uit zijn post gezet.

Een speciaal opgerichte onderzoekscommissie moet duidelijkheid scheppen over het lot van een dikke honderd verdwijningen onder het regime van Hassan. Maar de verantwoordelijken voor de ontvoeringen, martelingen en moorden zullen niet aangewezen worden, zoveel is nu al duidelijk. Voor veel familieleden en vrienden van de verdwenen slachtoffers is dat niet genoeg. ,,We willen de waarheid, inclusief een veroordeling van de daders'', aldus Yamel Ibdin, broer van een van de slachtoffers.

Marokkaanse mensenrechtenorganisaties menen dat er nog een kleine 500 namen op de lijst ontbreken. Die van Mehdi Ben Barka is een daarvan. Zoon Bachir heeft aangekondigd dat hij er alles aan zal doen om de toedracht van het lot van zijn vader te achterhalen en zo mogelijk de stoffelijke resten een laatste rustplaats te geven.

    • Steven Adolf