Scheiding groot probleem voor Marokkaansen

Het is voor Marokkaanse vrouwen in Nederland vrijwel ondoenlijk een echtscheiding ook in Marokko erkend te krijgen. Dat heeft vervelende gevolgen.

Een Marokkaanse vrouw woont in Nederland, is getrouwd en wil scheiden. Voor de Nederlandse burgerlijke stand is dat niet zo'n probleem. Maar om de echtscheiding ook in Marokko erkend te krijgen moet ze aantonen dat haar man haar mishandelt, niet goed onderhoudt, langer dan een jaar heeft verlaten of lijdt aan een vreselijke ziekte waar ze vóór het huwelijk niets van wist. Als haar man niet meewerkt moet ze een batterij getuigen laten opdraven – officieel twaalf mannen of 24 vrouwen. Om het zacht uit te drukken: niet zo simpel.

En getrouwd blijven volgens de Marokkaanse wet levert problemen op. Een vrouw kan niet hertrouwen. Een vriend betekent overspel en de kans de kinderen te verliezen. Ze zou bij bezoek aan Marokko lastig gevallen kunnen worden door de politie, die beweert dat ze bij haar man hoort te zijn. Haar man kan langskomen en beweren nog steeds getrouwd te zijn. Het gevolg: vrouwen die voor de wet nog getrouwd zijn durven meestal niet meer naar Marokko te gaan.

De Marokkaanse Vrouwen Vereniging Nederland (MVVN) wijdde afgelopen vrijdag een conferentie aan het onderwerp. Wat te doen? De schatting is dat zo'n 4.000 Marokkaanse vrouwen in Nederland er last van hebben. De ongeveer zestig aanwezige vrouwen – de meesten jong, van Marokkaanse afkomst en in grijs mantelpak of zwarte broek – brainstormden over plannen om de problemen aan te pakken. ,,De politiek moet druk uitoefenen op Marokko!''

Want het probleem ligt in het Marokkaanse familierecht. Daarin staan de regels dat een man zijn vrouw eenvoudig kan verstoten, dat een vrouw allerlei zwaarwegende argumenten moet hebben voor een echtscheiding, dat de man het voogdijschap over de kinderen houdt en de kinderen toegewezen krijgt als de vrouw hertrouwt.

Waarom ondervinden Marokkaanse vrouwen in Nederland daar hinder van? Simpel: omdat Marokkanen behalve voor de Nederlandse burgelijke stand ook altijd trouwen voor de Marokkaanse wet. Waarom doen ze dat dan, als dat problemen geeft bij een scheiding? ,,Het wordt absoluut niet geaccepteerd door de Marokkaanse gemeenschap als je alleen voor de Nederlandse burgerlijke stand zou trouwen. Dat kán echt niet. En geen man zou het willen, want dan zijn de kinderen niet officieel van hem,'', zegt Fatima Ben-Salah, sociaal raadsvrouw in het Amsterdam-Oost.

,,Voor de Marokkaanse wet getrouwd zijn is ook praktisch, omdat je anders bijvoorbeeld problemen krijgt als je in Marokko samen een hotelkamer neemt'', zegt Souad Serghini. Ze is 24, op haar achttiende werd een huwelijk gearrangeerd, maar inmiddels is ze gescheiden. Zonder al te veel problemen, omdat de jongen dat óók wilde.

Maar meestal gaat het niet zo soepel. Ben-Salah: ,,Mannen weigeren vaak te scheiden, uit wraak. Ik ken een meisje dat al acht jaar bezig is, maar die man traineert de boel steeds. En een vrouw die al vier jaar haar zoontje niet ziet, omdat hij in Marokko bij de familie van haar ex-man zit. Daar kan ze niets tegen doen, want om allerlei advocaten te huren en bewijslast te verzamelen kost heel veel geld. Het is een groot probleem.''

Het speelt meer bij jonge vrouwen, de tweede generatie. ,,Die zijn in Nederland opgegroeid, mondiger, geëmancipeerder. Zij nemen het initiatief om te scheiden als het ze niet bevalt'', zegt Serghini. De MVVN probeert te helpen. Er is een meldpunt opgericht, er worden dossiers verzameld. Maar dat zijn er tot nog toe slechts tien.

Samira Maimouni, coördinatrice van het meldpunt: ,,Marokkaanse vrouwen hebben de neiging om te denken: `zo is het nou eenmaal, het hoort bij ons geloof'. We moeten ze bewust maken.'' En samenwerken met andere vrouwenorganisaties, om te proberen het familierecht in Marokko te veranderen. Maar dat is lastig en zal lang duren.

Het zou volgens de deelnemers goed zijn als Marokko het Nederlandse huwelijk erkent, of als Marokko de door een Nederlandse rechter bekrachtigde echtscheiding overneemt. ,,Wij willen dat Nederland een verdrag afsluit met Marokko, dat de situatie voor de Marokkaanse vrouwen verbetert'', zegt Maimouni. Frankrijk en België hebben zo'n verdrag, al dienen die meer om te leren hoe het niet moet. Maimouni: ,,We hebben contact met het ministerie van Justitie. Die zeggen dat ze ermee bezig zijn, maar er gebeurt eigenlijk niets.''

    • Yasha Lange