Noord-Ierse kalender voor autonomie

De stappen op weg naar een succesvolle regeling voor vrede in Noord-Ierland zijn heel zorgvuldig gechoreografeerd.

Vandaag: De 108 leden van de Noord-Ierse Assemblee komen bijeen op Stormont Castle in Belfast om de executive, hun `regering', te kiezen. De tien ministersposten worden verdeeld onder de vier belangrijkste partijen: de protestantse Ulster Unionist Party (UUP) van David Trimble, de gematigd katholieke Social Democratic and Labour Party (SDLP) van John Hume, de radicaal-protestantse Democratic Unionist Party (DUP) van dominee Ian Paisley en het republikeinse Sinn Féin onder leiding van Gerry Adams.

De UUP en de SDLP krijgen elk drie ministers, de DUP en Sinn Féin elk twee. David Trimble treedt naar verwachting aan als premier, maar onduidelijk is wie vice-premier wordt sinds SDLP'er Seamus Mallon in juli zijn ontslag indiende toen Trimble het toenmalige voorstel voor een politiek akkoord weigerde te accepteren.

Dinsdag: Het Britse parlement krijgt de in 1998 opgestelde Northern Ireland Act voorgelegd, het wetsvoorstel dat het Noord-Ierse semi-onafhankelijke zelfbestuur formeel mogelijk maakt. Aangenomen wordt dat zowel het Lagerhuis als de Lords de wet binnen enkele uren goedkeuren, al zullen de twee DUP-leden en ten minste één dissidente UUP'er die tevens een Britse parlementszetel hebben bezwaar maken.

Woensdag: De Britse vorstin tekent de Northern Ireland Act. Om middernacht komt daarmee na 27 jaar een einde aan de zogeheten Direct Rule, het rechtstreekse bestuur van Londen over Ulster. Na Schotland en Wales krijgt ook Noord-Ierland formeel zelfstandige wetgevende en uitvoerende bevoegdheden op het gebied van onder meer landbouw, onderwijs, gezondheidszorg, economische ontwikkeling en milieu. `Londen' blijft verantwoordelijk voor de meeste belastingen, buitenlands beleid, energievoorziening en – cruciaal – veiligheidszaken.

Donderdag: Het Ierse parlement in Dublin krijgt een voorstel voorgelegd om de in de grondwet vastgelegde aanspraak op Noord-Ierland op te geven. De Noord-Ierse `regering' komt voor het eerst bijeen. Het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) en protestantse paramilitairen als de Ulster Volunteer Force (UVF) en de Ulster Freedom Fighters (UFF) benoemen `tussenpersonen' die met de internationale ontwapeningscommissie onder leiding van de Canadese ex-generaal John de Chastelain overleggen over een stapsgewijze ontmanteling van hun arsenalen.

De zogeheten Noord-Zuid-raden, waarin `grensoverschrijdende' zaken als toerisme, werkgelegenheid en landbouw worden besproken, komen bijeen, alsmede de nieuwe Brits-Ierse raad met vertegenwoordigers van Ierland, de Britse regering, Schotland, Wales, het eiland Man en de Kanaal-eilanden.

De komende weken: De Chastelain rapporteert over zijn beraad met paramilitairen en geeft vervolgens een tijdschema van de ontwapening. De Britse minister voor Noord-Ierland, Peter Mandelson, doet aanbevelingen over de toekomstige herinrichting van de Royal Ulster Constabulary (RUC), de Noord-Ierse politie die nu door protestanten wordt gedomineerd. Leidraad is het rapport over de RUC dat is opgesteld door Chris Patten, de Britse Eurocommissaris voor Buitenlandse Zaken, en dat onder meer bepleit dat meer katholieken toetreden.

Eind januari 2000: De Chastelain rapporteert over de voortgang van de ontwapening door paramilitairen.

Februari 2000: De UUP-raad komt opnieuw bijeen om de voortgang van het akkoord over ontwapening en gedeelde macht te beoordelen. David Trimble heeft aangekondigd ontslag te nemen als de IRA dan geen wapens buiten gebruik heeft gesteld.

1 juni 2000: De ontwapening van alle paramilitaire organisaties zoals afgesproken in het Goede Vrijdag-akkoord van april 1998, moet voltooid zijn.

    • Hans Steketee