LASERTECHNIEK VOOR UITPREPAREREN VAN FOSSIELE BOTTEN

Een voor militaire doeleinden ontwikkeld en vervolgens aangepast lasersysteem blijkt een zeer effectief hulpmiddel voor het uitprepareren van fossiele botten. Dat biedt voordelen ten opzichte van het uitprepareren met de hand, zoals dat tegenwoordig gebeurt. Dat geeft namelijk grote kans op beschadiging, vooral wanneer de botten zachter zijn dan het omringende gesteente. Bovendien is het tijdrovend. Het uitpreparen van een volledig skelet kost vaak jaren.

Het militaire lasersysteem werd ontwikkeld om door een gesteente te kunnen snijden, maar daarmee direct te stoppen zodra een inhomogeniteit, bijvoorbeeld een fossiel, werd aangetroffen. Lowell Wood en enkele van zijn medewerkers in Livermore (Californië) hebben het systeem in hun vrije tijd verder uitgewerkt. De Amerikanen gebruiken een sterke infrarood-laser met lichtpulsen van 100 femtoseconde (een femtoseconde is een miljoenste deel van een miljardste seconde). Het oppervlak absorbeert vrijwel alle energie, en wordt als het ware langzaam verdampt. Aan het onderliggende materiaal wordt daarbij geen noemenswaardige warmte (energie) afgegeven, zodat dat materiaal niet wordt aangetast.

Het emissiespectrum van het verdampende materiaal wordt automatisch opgetekend, zodat de samenstelling van het verdampende materiaal momentaan bekend is. Daardoor kan een verandering, bijvoorbeeld bij het aanstippen van een fossiel, direct worden vastgesteld, aldus Wood. Zodra fosfaat, dat kenmerkend is voor botten maar dat verder weinig in gesteenten voorkomt, wordt gesignaleerd, schakelt de laser zichzelf uit. Het apparaat in oktober gedemonstreerd op een bijeenkomst in Denver van de Society for Vertebrate Paleontology. Het is in principe mogelijk het apparaat ook op andere stoffen te laten reageren. Wood c.s. wil dan ook verder werken aan technieken waarbij ook andere typen fossielen met behulp van laserstralen kunnen worden uitgeprepareerd.

    • A.J. van Loon