`Een nieuw ideaal'

De Chinese regering treedt steeds harder op tegen de spirituele beweging Falun Gong. De boeddhistische en taoïstische grondvesten van de leer zouden anarchisme in de hand werken.

Tot april van dit jaar had de wereld nog nauwelijks gehoord van Falun Gong. In die maand kwam de beweging echter in één klap uit de anonimiteit door zich te wagen aan de poorten van het Chinese regeringscentrum in Peking. Massaal demonstreerden aanhangers tegen de gevangenneming van een aantal leden en voor erkenning. Falun Gong is niet meer dan een op Qigong gebaseerde meditatie- en bewegingsleer, stellen de volgelingen. Miljoenen Chinezen praktiseren 's ochtends in het park de meditatieve, trage Qigong-bewegingen, afkomstig uit de religieuze gevechtssporten. Falun Gong-leider Li Hongzhi, die inmiddels is uitgeweken naar de Verenigde Staten, heeft zijn eigen draai gegeven aan Qigong. Hij beweert genezende krachten te kunnen overbrengen op volgelingen en stelt hun zelfs een langer leven in het vooruitzicht. In 1996 publiceerde hij zijn `bijbel', de Zhuan Falun (het draaiende wiel der wet), verspreidde de leer op het Internet en zag het aantal volgelingen explosief stijgen.

Zelf stelt Li Hongzhi het aantal aanhangers inmiddels op honderd miljoen, van wie tachtig miljoen in China. De Chinese regering houdt het liever op twee miljoen. Niettemin begon ze een lastercampagne tegen Falun Gong-aanhangers, op een schaal die de Chinese burgers sinds de Culturele Revolutie (1966-1976) niet meer hadden meegemaakt. Wat maakt de regering zo benauwd en waarom trekt zij zo drastisch aan de noodrem? Sinoloog en onderzoeker van de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) dr. Jan De Meyer: ,, Het is niet alleen de macht van het getal die de Chinese autoriteiten zorgen baart. Falun Gong bevat boeddhistische en taoïstische elementen. Al eeuwenlang worden Chinese overheden uiterst nerveus zodra het woord `taoïsme' valt. Wanneer de dingen op zijn beloop (de tao) worden gelaten, valt alles vanzelf op zijn plaats, zo luidt deze filosofie. Dat impliceert dat de regering overbodig is. Taoïstische bewegingen zijn in het verleden regelmatig tegen het gezag opgestaan, wanneer de levensomstandigheden te bar werden of de uitbuiting ondraaglijk. In het eerste millennium droegen de leiders van die bewegingen vaak de naam Li Hong, wat lijkt op die van de Falun Gong-leider Li Hongzhi.

Ook de boeddhistische wortels van Falun Gong zijn de Chinese autoriteiten een doorn in het oog. De Meyer: ,,In de geschiedenis hebben veel Boeddha's bestaan, onder wie de Maitreya Boeddha, de messias die ooit zal opstaan om de wereld te redden. De Maitreya-figuur is in het verleden gebruikt door allerlei geheime genootschappen die opriepen tot omverwerping van het gezag. Zo bezien kan het Chinese boeddhisme zeker voor staatsgevaarlijke doeleinden worden gebruikt.''

Falun Gong ligt de Chinese regering dus zwaar op de maag. Het is moeilijk te voorspellen wat er zal gebeuren, zegt De Meyer. ,,Het zijn vooral ouderen die Falun Gong aanhangen. Zij hebben hun hele leven in dienst gesteld van de Partij, die alles voor hen regelde. China is vandaag de dag een vrijemarkteconomie. De corruptie neemt gigantische vormen aan, miljoenen boeren trekken van het platteland naar de stad, misdaad en prostitutie nemen toe. De geloofwaardigheid van de partij is daardoor enorm gedaald, zelfs in eigen kring. Onder partijleden wordt openlijk toegegeven dat de partij niet veel meer voorstelt. De oudere generatie vraagt zich af: hebben we ons ons hele leven kapot gewerkt voor een socialistische droom die nu een luchtkasteel blijkt te zijn? Ze zoeken naar een nieuw houvast, een nieuw ideaal en vinden die in Falun Gong.'' Jongeren daarentegen zijn nuchterder, deels omdat zij materialistischer zijn dan hun ouders. Zij geloven niet in telekinese en andere zweverige elementen van Falun Gong. De Meyer: ,,Jongeren zullen Falun Gong dus gemakkelijker als bijgeloof bestempelen. Daarmee zitten ze precies op de lijn van de regering.''

Maandenlang hebben de autoriteiten geprobeerd de beweging belachelijk te maken door te wijzen op de `onwetenschappelijke', bovennatuurlijke aspecten van Falun Gong. Het optreden wordt harder: de laatste weken zijn leiders en leden op grote schaal opgepakt en berecht. ,,Gaat de regering over tot executie van leiders en volgelingen – zoals regelmatig met criminelen gebeurt – dan riskeert zij escalatie. Falun Gong heeft dan zijn martelaren en zal nog meer steun en aanhang verwerven.''

Het zijn niet alleen Falun Gong en talloze andere Qigong-groeperingen die de Chinese leiders kopzorgen geven. Ook andere sekten tieren welig in China. Zo was er in Zuid-China de Koning Beiliwang-sekte. De leider ervan is drie jaar geleden geëxecuteerd wegens verkrachting van vrouwelijke leden. De grootste actieve sekte lijkt Eastern Lighting te zijn. Een mevrouw Deng uit Zhenghzou werpt zich op als Jezus, die voor de tweede keer op aarde is verschenen.

Het Chinese overheidsapparaat is groot, log en dus traag, stelt De Meyer, waardoor het achter de feiten aanholt. China is teruggekeerd naar de situatie van tijdens de Republiek (1912-1949, MdO). Ook toen was de regering zwak, er waren separatistische tendensen, er was een wildgroei van criminaliteit maar ook een verhoogde religieuze activiteit. Vijftig jaar lang is hier een domper op gezet door de communisten. Nu is de druk weer van de ketel.

,,Wanneer de regering door de kwestie Falun Gong voor haar eigen overleving gaat vrezen, komt de rol van het leger in het geding. Dat hebben we gezien tijdens de studentenopstanden van 1989: op het cruciale moment bleken de militairen loyaal aan de regering. Uiteindelijk draait het om de vraag waar de sympathie van het leger naar uit zal gaan.''

    • Marilou den Outer