Overnametwist verbaast topbeleggers niet

Wie wint de strijd om het Duitse conglomeraat Mannesmann? Het Duitse consensusmodel of de Britse Vodafone die een vijandig recordbod van 270 miljard gulden deed. Drie Nederlandse topbeleggers over de twist bij de buren.

J. van Duijn is een van die internationale beleggers die de strijd kan gaan beslissen tussen de Britse mobiele telefoongigant Vodafone en het Duitse conglomeraat Mannesmann (van buizen tot en met telecommunicatie). Vodafone biedt 270 miljard gulden in eigen aandelen voor Mannesmann, het hoogste vijandige bod ooit, en uitgerekend voor een bedrijf in Düsseldorf, hart van het Rijnlandse consensusmodel van werknemers en werkgevers.

Van Duijn, topbelegger van de Robeco groep, heeft alleen al in het beursgenoteerde Robeco beleggingsfonds een pakket aandelen in elk van de bedrijven ter waarde van ongeveer 100 miljoen euro (220 miljoen gulden).

De afwijzende reacties van Duitse politici, waaronder de sociaal-democratische kanselier Schröder hebben hem niet zo verbaasd. ,,Dat is wat je in Frankrijk bijvoorbeeld ook kunt verwachten. Je kunt het niet leuk vinden, maar er is economisch geen case te maken om het tegen te houden'', zegt Van Duijn in de wandelgangen van een congres van pensioengigant PGGM.

,,Mannesmann zelf expandeert ook in het buitenland door Orange (een mobiel telefoonbedrijf in Engeland; red) te kopen.'' Ook het bijna bankroet van bouwbedrijf Holzmann, dat slechts werd afgewend door een noodkrediet van de Duitse overheid ,,verzwakt de case van Schröder''.

..Het is een klassieke botsing die je aan zag komen tussen het Rijnlandse en het Angelsaksische model voor het bestuur van ondernemingen'', zegt directeur beleggingen R. Munsters van pensioengigant PGGM (bedrijfstakken zorg en welzijn, 100 miljard gulden beleggingen). Ook zijn fonds bezit, dankzij beleggingen die lokale beursgraadmeters volgen, aandelen van beide bedrijven.

Bij wie ligt zijn voorkeur? ,,Ik voel als Nederlandse belegger sympathie voor beide kanten. De kracht van de aandeelhoudersbelangen bij de een, maar het Duitse denken spreekt mij ook wel aan. Het kapitaal wordt op deze manier efficiënt ingezet, maar ook het sociale verhaal moeten wij in ons achterhoofd houden. Er zijn bredere lijnen dan de winst per aandeel of de economic value added.'' Nederlandse pensioenfondsen kennen een vergelijkbare topstructuur als Duitse ondernemingen: werkgevers en werknemers vormen gezamenlijk het bestuur.

,,Het heeft iets overspannends als om dit soort bedragen machtsstrijd wordt gespeeld'', vindt directeur beleggingen J. Frijns van ABP, het pensioenfonds voor overheid- en onderwijspersoneel dat zo'n 300 miljard gulden vermogen heeft. Ook zijn fonds zit in beide ondernemingen. ,,Ik heb bij geen van beide sympathie, zij bedrijven papieren handel. Ik heb liever een bod in contanten.'' Hij verwacht overigens dat de twee kemphanen het uiteindelijk alsnog op een akkoordje zullen gooien. Frijns kent mooiere voorbeelden in het Duitse bedrijfsleven (,,nee, geen namen'') om partijen op deze manier onder druk te zetten. ,,Het gaat er niet om of Mannesmann wel of niet wordt opgesplitst.'' Als verdediging tegen Vodafone haalt Mannesmann nu eigen plannen naar voren om de industriële activiteiten los te koppelen van de profijtelijke telecom-dochter. ,,Dat kan 3 miljard opleveren, en dat tegenover het bijna honderdvoudige dat Vodafone biedt.''

Hij vindt het ,,een groot probleem'' hoe een pensioenfonds als lange-termijnbelegger pur sang tegenover bedrijven moet staan die een beurswaardering hebben met een hype. ,,Een partiële luchtbel loopt even snel leeg als hij groeit.''

Ook Munsters van PGGM worstelt met de hoge koersen in de branche. ,,Je kunt die aandelen niet verkopen, dan wordt je als belegger genadeloos afgestraft'' door een achterblijvend rendement. ,,Intellectueel heb ik wel moeite met deze waarderingsniveaus.''

Van Duijn daarentegen maakt een opgewekte indruk. Het Vodafone-bod heeft het koersniveau in de hele bedrijfstak opgestuwd en daarvan profiteert het Robeco-fonds, dat meer in deze bedrijfstak heeft belegd dan de weging in de beursgraadmeters aangeeft. Robeco had bijvoorbeeld ook aandelen in Telecom Italia, waarop Olivetti eerder dit jaar een vijandige overname uitvoerde. Deze effecten zijn inmiddels al weer verkocht.

De Robeco-topbelegger is niet bang dat Duitse politici het bod zullen blokkeren, hij vreest eerder dat Vodafone te hoog zal gaan bieden. ,,Ik ben elke keer beducht voor de koers van Vodafone, als zij iets doen.'' Uiteindelijk is de afweging eenvoudig:,,Wat levert het ons op, niet wat `t nu voor Duitsland of Engeland doet.''

Zal het Nederlandse bedrijfsleven het toneel van een vergelijkbare strijd worden nu het taboe op vijandige overnames in Europa doorbroken lijkt? ,,Door de samenstelling van de beursgraadmeter heeft Nederland veel minder bedrijven die daarvoor in aanmerking komen'', denkt Van Duijn. In Amsterdam staan vooral stabiele groeiers genoteerd (voedingsbedrijven, uitgevers, banken en verzekeraars), geen spectaculaire groeiers. Frijns: ,,Dit is een slag om klanten en marktaandeel in Europa, maar Nederlandse bedrijven zijn niet zulke grote spelers in Europa, zij zitten in Nederland en in de Verenigde Staten. Daarom liggen zij niet zo in de vuurlinie.''

    • Menno Tamminga