Overladen programma biedt bijna te veel schitterende dans

De bijdrage van het Nederlands Dans Theater 1 aan het zo interessante en rijk gevarieeerde Holland Dance Festival bestaat uit de reprises van de twee dansjuwelen Petite Mort van Jirí Kylián en Two Gold Variations van Hans van Manen, het nieuwe ballet Speak for Yourself van Paul Lightfoot en de première voor NDT van Enemy in the Figure dat William Forsythe in 1989 voor zijn Franfurter gezelschap maakte. Een prachtig maar wat overladen programma, niet alleen in tijdsduur maar ook omdat een mens op één avond nauwelijks zoveel schitterende, intrigerende, boeiende en prikkelende dans kan verwerken.

Forsythe's Enemy in the Figure is in Nederland zowel in 1990 als in 1997 al te zien geweest, in uitvoeringen door het Ballett Frankfurt. Het is een raadselachtig werk waarin beelden in hoog tempo over elkaar heen buitelen zonder aanwijsbare samenhang, waarin lichamen vaak als bezeten door een wilde paniek door de ruimte hollen, draaien of springen, soms even een ander lijf treffen om al snel weer zelfstandig een jachtige weg te zoeken. Een enkele keer vallen de bewegingen van een paar dansers samen en dat wordt direct een rustpunt in die geordende chaos.

De NDT-dansers hebben schijnbaar geen enkele moeite met de tomeloze energie, drift en ongewone vormen die Forsyhte's choreografie kenmerken. Vooral de vijf mannen profileren zich ijzersterk met Patrick Delcroix en Urtzi Aranburu als extra blikvangers. De zes vrouwen doen weinig voor hen onder al bleef ik het idee houden dat ze eigenlijk op spitzen hadden moeten dansen om die messcherpe accenten te kunnen aanbrengen die me van de Frankfurter uitvoering nog voor ogen staan.

Ook Paul Lightfoots nieuwe Speak for Yourself heeft iets mysterieus, zij het op een heel andere manier. Lightfoot gebruikt altjd een bijna clowneske bewegingsstijl, waardoor zijn personages gewoonlijk een plezierige gekte uitstralen. Dat grillige en clowneske is er nu ook weer, maar ditmaal ligt er echter een waas van melancholie over het geheel. Dat zit al in het eerste beeld: een man, die zich hult in boven zijn hoofd uitstijgende rookpluimen, en eenzame dromer die voor zichzelf een eigen werkelijkheid wil scheppen. Dan wordt het toneel langzaam met andere mensen gevuld, vijf mannen en drie vrouwen. In de eerst nog scherp afgebakende vierkante lichtvlakken ontstaan heftige, korte duetten en solo fragmenten tot plotseling alles verstilt en er een herfstachtig landschap ontstaat waarin een gordijn van fijne motregen de lichamen doet druipen en glanzen. Uiteindelijk verlaat iedereen deze betraande ruimte waar niets meer te vinden lijkt, één enkele man met lege handen achterlatend. Een mooi, nog niet echt uitgebalanceerd werk dat een nieuwe fase in Lightfoots oeuvre lijkt in te luiden. Ook hier werd weer voortreffelijk gedanst, vooral door Elke Schepers die opviel door een heel eigen fragiele en toch kracht uitstralende lyriek.

Holland Dance Festival. Gezelschap: Nederlands Dans Theater 1. Nieuwe werken: Enemy in the Figure, choreografie, decor, licht en kostuums: William Forsythe. Speak for Yourself, choreografie: Paul Lightfoot. Reprises: Petite Mort, Kylián/Mozart, Two Gold Variations, Van Manen/Ter Veldhuis. Nederlands Ballet Orkest o.l.v. Thierry Fischer. Gezien: 25-11, Lucent Danstheater, Den Haag. Tournee t/m 10-12. Inl. 070-3609931.

    • Ine Rietstap