Bond ziet in `Terneuzen' een begin van het einde

De met ontslag bedreigde werknemers van Philips verwachten dat `Terneuzen' andere lichtactiviteiten zal meenemen in zijn val. ,,Als ik in Roosendaal zou zitten, was ik er niet gerust op.''

Voor de ondernemingsraad van Philips Lighting in Terneuzen is de zaak kristalhelder. De overheveling van lichtactiviteiten van Nederland naar Oost-Europa en Azië is met de sluiting van hun fabriek niet ten einde. Philips mag ontkennen dat bedrijfsonderdelen in Roosendaal (spaarlampen) en Terneuzen (zogeheten starters voor tl-buizen) voor sluiting op de nominatie staan, in de ogen van voorzitter A. Canrinus van de ondernemingsraad is het een abc-tje.

Een vertrouwelijke brief aan de ondernemingsraad waarin Philips een plan voor het voortbestaan van de fabriek afwijst, spreekt volgens hem boekdelen. Philips stelt in de brief dat de snellere geautomatiseerde productie die de ondernemingsraad voorstelt geenszins opweegt tegen de lage lonen in Oost-Europa en China.

Maar deze overweging geldt niet alleen de vestiging van Philips in Terneuzen. Philips rekent in zijn bedrijfsplan met 120 miljoen zogeheten burners (de buis van de spaarlamp waarin het licht brandt). Dat aantal is een ruwe schatting voor de mondiale productie. ,,Als ik in Roosendaal zou zitten, zou ik er niet gerust op zijn'', zegt Canrinus. De spaarlampen die Philips in Roosendaal maakt verschillen van die in Terneuzen, maar vakbondsbestuurder J. Cuperus is er heilig van overtuigd dat Philips de verschillende categorieën spaarlampen wil integreren om de prijsconcurrentie te lijf te gaan. De brief van Philips lijkt dat te bevestigen.

Een vergelijkbare logica geldt de resterende fabriek voor onderdelen van tl-lampen. Philips wijst erop dat de fabriek winstgevend is. ,,Maar de helft van het gebouw staat nu leeg'', constateert burgemeester Barbé van Terneuzen droogjes. OR-lid R. van Veldhuizen: ,,Het is als met een Siamese tweeling. Als je er daarvan een weghaalt, loopt het met de andere helft ook niet goed af.'' Gezien het streven van president Boonstra om het aantal productielocaties van Philips terug te brengen tot tussen 160 en 170 ligt het voortbestaan van de uitgeklede Terneuzense vestiging met zo'n tweehonderd man niet voor de hand.

FNV-bestuurder Cuperus is bang dat de lichtactiviteiten van Philips, verdeeld over tien vestigingen, over tien jaar uit Nederland verdwenen zijn. Ook de vakbond VHP zei gisteren zich ,,zeer bezorgd'' te maken over ,,de toekomst van Philips Lighting in heel Nederland''.

Burgemeester Barbé kan zich de angst voorstellen van Philipsmensen in Terneuzen die beweren dat de concerntop een geheime agenda heeft. Barbé wijst erop dat de sanering van de in 1965 gestarte lichtactiviteiten in zijn stad al vier jaar geleden is begonnen. Na een ontslagronde medio jaren negentig volgde anderhalf jaar geleden een nieuwe stap. Toen hevelde Philips de assemblage van spaarlampen over naar het Poolse Pila. Barbé: ,,Nog niet eens alle mensen van de vorige ontslagronde zijn de deur uit. `We halen alleen de handjes van de lampen', heeft Philips steeds gezegd. Dan zou de technologische ontwikkeling hier gered kunnen worden. Een paar jaar geleden is er nog met veel bombarie aangekondigd dat zich hier een kenniscentrum voor licht zou moeten ontwikkelen. Nu verdwijnt er ook onderzoek en ontwikkeling. Ze gaan telkens een stap verder.''

Vanuit het gemeentehuis ziet Barbé aan de regenachtige horizon het witte chemiecomplex van Dow Chemical. Als Philips vertrekt, blijft Terneuzen achter met een met een palet aan bedrijfsactiviteiten dat nog eenzijdiger is dan voorheen. Barbé schat dat nu al vijftig tot zestig procent van de beroepsbevolking werkzaam is in de chemie en gerelateerde activiteiten.

Over de kans dat de Terneuzense Philipsmedewerkers, indien ontslagen, snel een nieuwe baan zullen vinden, zegt hij: ,,De regionale arbeidsmarkt is booming. Bij de sluiting van de Cokes-fabriek ACZC zijn begin juli 180 ontslagen gevallen. Op een veertigtal na zijn die mensen weer onder dak in tal van beroepen. Van beveiligingsbeambte tot brandweerman. Maar 280 mensen is erg veel, moet ik zeggen.''

De mogelijke slachtoffers leggen zich er nog niet bij neer. In het café waar de inschrijving voor de staking plaatsvindt maken enkele van hen een grimmige berekening van van de schade die de staking Philips zou kunnen toebrengen. Het stilliggen van de productielijn van `starters' voor tl-buizen, volgens de werknemers de grootste ter wereld, kost Philips dagelijks een productie van zo'n zevenhonderdduizend stuks à raison van 25 cent per stuk. Genoemde burners leveren naar schatting 1,25 gulden op, de dagproductie bedraagt hier 50.000 stuks.

Niet zonder genoegen stelt ondernemingsraadslid Van Veldhuizen vast dat het streven naar sterk gereduceerde voorraden zich nu tegen Philips keert. Als gevolg van tegenvallers in de afzet heeft het management volgens hem al sinds begin dit jaar de productie afgeremd. Pas sinds de zomer is duidelijk dat de vraag naar de spaarlampen sterk aantrekt.

Volgens Van Veldhuizen zit Philips met een tekort van tien miljoen starters en een voorraadtekort van drie tot zes weken voor de burners. De staking doet dus direct pijn. Van Veldhuizen grijnst: ,,Wat dat betreft heeft het management ook al op veel te korte termijn gedacht.''

    • Michiel van Nieuwstadt