Schröder redt bouwfirma met overheidskredieten

Bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) – `de brandweerman' – heeft het voor elkaar gekregen. Het gerenommeerde bouwconcern Philipp Holzmann is voorlopig gered. Tijdens dramatische onderhandelingen gisteren in Frankfurt is het Schröder gelukt de banken over te halen een nieuw saneringsplan op te stellen. De staat zal 250 miljoen mark aan kredieten en borgstellingen in het bedrijf steken; de banken nog eens 200 miljoen. De staatskredieten voldoen volgens de bondskanselarij aan de richtlijnen van de Europese Unie.

,,Holzmann leeft'', riep een opgetogen kanselier toen hij 'savonds na afloop van de besprekingen ruim duizend werknemers van Holzmann, die buiten uren in de koude hadden gewacht, het goede nieuws meedeelde.

De arbeidsplaatsen van de 17.000 werknemers in Duitsland zijn veilig gesteld, verklaarde Schröder, voorzover dat menselijkerwijs mogelijk is. Het is spoedig Kerstmis, zei Schröder en hij heeft er voor willen zorgen, dat ,,zijn kompels iets onder de kerstboom'' vonden.

De directie van Holzmann heeft vandaag de aanvraag tot uitstel van betaling, die eerder deze week was gedaan, weer ingetrokken. Een faillissement van Holzmann zou een mogelijk verlies van bijna 70.000 arbeidsplaatsen hebben betekend. Bij Holzmann werken 28.000 man; bij toeleveranciers en onderaannemers nog eens 40.000.

Schröder vond een faillissement onacceptabel. Nadat de ruim 20 banken zondagnacht na een marathonzitting van 15 uur besloten geen geld meer in het bedrijf te steken, wierp de bondskanselier zich maandag meteen op als bemiddelaar in een poging het bedrijf overeind te houden. ,,Holzmann mag niet kapot gaan. We hebben in dit land een veel geprezen consensusmodel. Het moet mogelijk zijn dat politiek en banken samen een oplossing vinden'', zei hij.

De kanselier, die afgerekend wil worden op vermindering van de werkloosheid, zei dat voor ,,het behoud van íedere baan'' in Duitsland moet worden gevochten. Het behaalde succes bij Holzmann komt de kanselier goed van pas om de kritiek van links en de vakbeweging op het komende SPD-partijcongres begin december in de kiem te smoren.

Na een reeks van nederlagen bij deelstaatverkiezingen was de positie van Schröder in zijn partij danig verzwakt. Bovendien staan verkiezingen in Sleeswijk-Holstein (februari) en in Noordrijn-Westfalen (mei) voor de deur, waar Schröder teleurgestelde kiezers hoopt terug te winnen.

Niet alleen de sociaal-democratische kanselier wil goede sier maken met dit spectaculaire staaltje van interventionistische industriepolitiek. Ook de minister-president van Hessen, Roland Koch (CDU), was deze week nauw bij de reddingspoging van Holzmann betrokken. In noodgevallen moet de staat bijspringen om een onderneming overeind te houden, aldus Koch, hoewel dit volgens hem ,,uiteraard geen structurele politiek'' kan zijn.

,,Maar we willen in Duitsland nu eenmaal geen koud kapitalisme'', aldus Koch.

Het 150 jaar oude Holzmann had vorige week plotseling een verrassend hoog recordverlies bekend gemaakt van 2,4 miljard mark. Het blijft raadselachtig hoe de directie van het concern plotseling door de verliezen overvallen kan zijn. Nog afgelopen zomer beweerde bestuursvoorzitter Heinrich Binder dat de ,,Wende'' bij Holzmann was bereikt. De aandeelhouders deelde hij mee dat voor 1999 weer winst werd verwacht.

Binder was in 1997 door de Deutsche Bank - die aandeelhouder, kredietverstrekker en toezichthouder is bij Holzmann - binnengehaald om het in grote moeilijkheden geraakte concern te saneren. Door mismanagement was het tweede bouwbedrijf van Duitsland in enkele jaren voor drie miljard mark in de rode cijfers terecht gekomen.

Het nieuwe miljardenverlies, dat vorige week bekend werd, wordt deels toegeschreven aan mislukte projecten in het Oosten van Duitsland. De concurrentie in de Duitse bouw is dermate groot dat veel bedrijven projecten ver onder de prijs aannemen om de orders binnen te slepen.

Vermoed wordt ook dat er fraude in het geding is. Bovendien is de rol van Deutsche Bank als toezichthouder bij Philipp Holzmann in het geding. Justitie in Frankfurt heeft een onderzoek ingesteld naar mogelijke fraude, mismanagement en falend toezicht.

Voorzitter Jürgen Mahneke van Holzmanns ondernemingsraad dankte gisteren met tranen in de ogen de banken voor hun medewerking aan het reddingsplan. ,,Het is pas 24 november, maar voor ons is het Kerstmis.''

HOOFDARTIKEL: pagina 9

    • Michèle de Waard