Karayilan verloor machtsstrijd in PKK

Een topman van de Koerdische PKK heeft tot veler verrassing asiel aangevraagd in Nederland.

Koerdische bronnen lijken overvallen door het nieuws dat Murat Karayilan (46), een van de topmannen van de (Turks-)Koerdische Arbeiderspartij (PKK), in Nederland politiek asiel heeft aangevraagd.

Karayilan, alias Cemal, heeft als een van de leiders van de militaire vleugel van de PKK (het Volksleger voor de Bevrijding van Koerdistan, ARGK), de PKK-strijd tegen het Turkse leger in het zuidoosten van Turkije geleid. Tevens is hij een van de zeven leden van de Presidentiële Raad van de PKK. Van deze Raad, die is opgericht na de gevangenneming van PKK-leider Abdullah Öcalan in Kenia, begin dit jaar, maken onder anderen ook Abdullahs broer Osman Öcalan en Cemil Bayik deel uit.

Over de achtergrond van Karayilans asielaanvraag bestaat nog geen zekerheid. Een Koerdische zegsman in Londen, die Karayilan als ,,eerlijk en slim'' kenschetste en zijn vlucht als een ,,radicale ontwikkeling'' omschreef, noemde drie scenario's:

Karayilan heeft het onderspit gedolven in de machtsstrijd die binnen de PKK is ontstaan over het vredesinitiatief van Öcalan en is gevlucht om zijn leven te redden;

Karayilan is vanuit Noord-Irak of Iran, waar hij tot dusverre verbleef, naar Europa gevlucht om te ontkomen aan de gemelde PKK-plannen voor een massale overgave aan Turkije. Öcalan zou van plan zijn 2.000 aanhangers voor overgave naar Turkije te sturen, omdat eerdere overgaves van enkelen geen indruk maakten.

Karayilan is in goed onderling overleg naar Europa gegaan omdat het op de langere termijn niet veilig is om in de Koerdische regio te blijven.

Het eerste scenario lijkt op het eerste gezicht het waarschijnlijkst. Er is onder PKK-aanhangers in Europa onvrede over de ommezwaai van Öcalan. Bovendien wordt al enkele maanden melding gemaakt van tweespalt en een strijd om de macht in de top van de PKK. Karayilan en Bayik zijn er volgens diverse bronnen voorstander van de strijd tegen Turkije juist op te voeren. Osman Öcalan daarentegen heeft in diverse interviews bezworen dat de PKK de strijd voorgoed heeft gestaakt. De PKK zou op dit moment op een geheime plaats een bijzonder congres houden om haar lijn te bepalen.

In Turkije begint 15 december een proces tegen meer dan honderd PKK-leiders, onder wie Karayilan, Bayik en Abdullah Öcalan. Ze worden beschuldigd van lidmaatschap van een gewapende organisatie, verraad en moord. Karayilan kan bij verstek worden veroordeeld.

De Immigratie- en Naturalisatiedienst zal bekijken of Karayilan in aanmerking komt voor een vluchtelingenstatus, maar zal daarbij niet voorbijgaan aan artikel 1F van het vluchtelingenverdrag: oorlogsmisdadigers en personen die misdaden tegen de menselijkheid hebben begaan komen niet in aanmerking voor een status. Maar als zijn aanvraag wordt afgewezen, kan Nederland Karayilan niet uitzetten naar Turkije, omdat hij daar naar alle waarschijnlijkheid gevaar loopt. Artikel drie van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens verbiedt het uitzetten van personen naar een land waar ze gefolterd kunnen worden of de doodstraf kunnen krijgen. Geen status in Nederland, maar ook niet uitgezet: Karayilan kan er dan voor kiezen als `illegaal' en uitgesloten van alle voorzieningen in Nederland te blijven, of zijn heil elders te zoeken.