HET AIDSVIRUS

Aids (acquired immune deficiency syndrome) wordt veroorzaakt door een virus, het kleinst bekende organisme, dat niet meer is dan een pakketje genetisch materiaal. Het HIV (human immunodeficiency virus) is een zogeheten retrovirus. Zulke virussen hebben hun genetisch materiaal gevat in een enkelvoudige streng RNA (ribonucleïnezuur). Als HIV een menselijke cel besmet, wordt dit enkelstrengs-RNA omgezet in een dubbelstrengs-DNA (deoxyribonucleïnezuur). Dit wordt vervolgens ingebracht in het DNA van de menselijke cel, waarna de cel duizenden nieuwe virussen gaat produceren.

Binding Als HIV in de bloedbaan is gekomen, bindt het zich aan een bepaalde soort T-lymphocyten (witte bloedlichaampjes): de CD4-lymfocyten. Witte bloedlichaampjes maken deel uit van het afweersysteem, en als deze besmet raken ontstaat een defect in dit systeem. De manteleiwitten van het virus binden zich aan receptoren van de cel.

Binnenkomst Als het virus is binnengedrongen in de cel wordt het virale RNA door het enzym DNA-polymerase omgezet in een DNA-streng. Het enzym reverse transcriptase maakt daarna de tweede DNA-streng, zodat een zogeheten dubbele helix ontstaat: twee in elkaargedraaide DNA-strengen. Het RNA wordt vervolgens afgebroken door RNAse-H.

DNA-integratie Het enzym integrase `knipt' daarna het menselijk DNA in de celkern open. Het virale DNA wordt dan geïntegreerd in het menselijk DNA.

Replicatie De besmette cel maakt nu zogeheten boodschapper-RNA's (mRNA, kopieën van het eigen erfelijk materiaal) en ook viraal RNA aan. De mRNA's verlaten vervolgens de celkern. De cel maakt op basis van de mRNA-codes eiwitten aan, waaronder virale eiwitten. De menselijke cel is een `fabriekje' dat nieuwe virussen maakt.

Samenvoeging De virale eiwitten en het virale RNA worden samengevoegd en maken zich aan de rand van de celwand klaar de cel te verlaten.

Nieuw virus De celwand barst open en een nieuw virusdeeltje verlaat de cel. Het virus kan nu nog geen andere cellen besmetten; eerst moeten de virale eiwitten gestructureerd worden door het enzym protease. Pas daarna is het virus `volwassen'.