Grote ego's

Graffiti was altijd bij uitstek `kunst' van de straat. Graffiti staat voor snelle jongens die 's nachts muren bekladden. Maar inmiddels heten de graffiti-spuiters `writers' en manifesteren ze zich ook bij daglicht. Het werk van drie writers is tijdens de Drum Expo Graffiti Tour te zien in vijftien cafés in het land. Het is graffiti geworden waarvoor de makers de straat niet op hoeven en waaraan geen verf meer te pas komt.

In heel wat steden – onder andere in Amsterdam, Leiden, New York en Parijs – zijn de namen Oase, Zedz en Zender terug te vinden. De dragers van deze namen laten al vanaf hun jongensjaren hun sporen achter op woningen, bedrijfspanden en wanden van fietstunnels. Zender (25) nam al op zijn achtste de spuitbus ter hand om zijn eerste `piece' te zetten. Oorspronkelijk was een piece de uitwerking van een `artistennaam' in felle kleuren en in eigen stijl. Nu betekent het ieder willekeurig graffiti kunstwerk. Hoewel de drie kunstenaars nog steeds, illegaal, op straat opereren, werken ze inmiddels ook regelmatig in opdracht van bedrijven of discotheken. Voor de Drum Expo Graffiti Tour hebben ze elk vier werken ontworpen bij het thema `ego'.

Hoe groot moet je ego zijn om ongevraagd je naam opvallend, op elke vierkante meter lege muur te spuiten? Groot, heel groot. Zedz (26), die vanaf zijn veertiende met graffiti bezig is: ,,Laatst zei een vriend die net terug was uit Parijs: `Ik zag je staan op Gare du Nord.' Zoiets geeft een kick. Met mijn pieces schreeuw ik dat ik besta.'' Zender zegt dat hij het graffitispuiten op straat een beetje is ontgroeid. ,,Waneer je jong bent wil je er bij horen. Door overal je naam achter te laten, kun je natuurlijk het beste laten zien dat je stoer bent. Tegenwoordig vind ik het belangrijker om mooie dingen te maken waar mijn opdrachtgever en andere mensen ook blij van worden.''

Zender heeft het logo van Drum nagemaakt en de naam van het tabaksmerk vervangen door zijn eigen naam. Hij heeft ook illustraties gemaakt van een cyberspacevoertuig en van een immens groot robotachtig insect met een trompetsnuit. Zender tekent zijn pieces eerst met de hand en bewerkt ze daarna met de computer om extra strakke lijnen te creëren. Zedz is vooral geïnspireerd door bouwpakketten. Zijn pieces lijken op bouwwerken waar de letters van zijn naam zich lijken te vormen tot gangen, muren en binnenplaatsjes. Hij werkt nu samen met een architect aan een gebouw dat zich qua vorm aanpast aan graffiti in plaats van andersom.

Wie echter zijn ego het meest laat spreken is Drum zelf. In de reclamecampagne rond de Graffiti Tour zegt Drum `aanstormend talent de ruimte te geven'. Maar in de vijftien cafés waar het graffiti-werk wordt tentoongesteld, geeft de opdrachtgever vooral de ruimte aan zichzelf. In alle cafés waar de graffiti worden geprojecteerd, schreeuwt het tabaksmerk zijn naam van de muren, staat hij op bierviltjes, posters en flyers.

In grandcafé La Comedy in Utrecht worden de pieces, net als in het merendeel van de cafés, met dia's op een wit scherm geprojecteerd. De platen zijn klein, nog geen één bij anderhalve meter groot, en worden na vijftien seconden verwisseld. Tussen het graffiti-werk van de verschillende logo's verschijnt steeds weer het logo van Drum. Zoveel is zeker: reclame heeft alles met ego te maken en niets met kunst.

Drum Expo Graffiti Tour, expositie in 15 cafés van 16 nov t/m 4 jan.

Inl 0800-0231303.

Drum Expo Graffiti Event, danceparty Gashouder in Amsterdam, vr 3 dec. Tickets 0900-3001250, GWK en postkantoren.

    • Janneke Pors