Gewoon big business

Drieduizend mensen bezoeken in een willekeurig weekend in november een beurs voor alternatieve geneeswijzen en paranormale activiteiten in Amsterdam. Tegelijkertijd gaan acht mensen `spiritueel werken met paarden' in Twello, doen vijftien in Veelerveen de `inwijding aquarius hart' en komen twaalf mannen te Brummen samen voor de `mannenvierdaagse'. Alle spirituele cursussen en seminars bijeen zijn dat pakweg duizend mensen. Is nu bewezen dat vierduizend Nederlanders geïnteresseerd zijn in wat er meer is tussen hemel en aarde?

Ach, wat zeggen bewijzen over spiritualiteit? We praten over het wijde veld van steenlezers, sterrenkijkers en zielenmasseurs – allemaal variaties op het magisch denken waarvan sjamanen en wonderdokters al eeuwen profiteren. Ze worden ook al eeuwen met de kracht van bewijs ontmaskerd als charlatans en geldkloppers, maar dat heeft nooit merkbare invloed op hun populariteit.

Het holisme, als vage verzamelterm voor spirituele en paranormale activiteiten, berust op twee principes: a) de mens kan zijn eigen lot bepalen en b) toeval bestaat niet. Is het toeval dat het laatste kwart van deze eeuw een periode van spirituele hoogconjunctuur schijnt? Of is het holisme een communicerend vat met de kerk van Christus die in dezelfde tijd in hoog tempo is leeggestroomd? Een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau, Secularisatie en alternatieve zingeving in Nederland, beantwoordde die vraag in 1997 nog op een tut-tut-tut-toon. Was allemaal veel te diffuus om iets te bewijzen. Maar ja, bewijzen, bewijzen.

Marieke de Heus is in elk geval niet gelovig. En ze is ook niet ziek, al loopt ze rond op de beurs voor alternatieve geneeswijzen. Gezonde blossen op haar wangen, zo luistert ze naar de aura-uitlegster. Ze is niet gekomen om genezen te worden, maar uit nieuwsgierigheid. ,,Naar mezelf.'' Samen met de aura-uitlegster van Inner World, Zutphen, bekijkt Marieke haar portret. Helemaal rood uitgeslagen is de polaroid-foto. Dat komt doordat Marieke zo ambitieus is en er hélemaal voor gaat als ze ergens voor gaat.

Klopt, zegt Marieke, terwijl ze even meeloopt naar een andere aura-fotograaf, in de tegenoverliggende hoek van het beursgebouw. Ze kan flink doordrammen en ze heeft best een sterke persoonlijkheid. Dan gaat ze zitten tegenover de aura-camera van Het Spectrum uit Nijmegen. Vijfentwintig gulden, flits, klaar.

Het jongste portret van Marieke is vrijwel helemaal geel, met een staartje rood. Kan dat, vraagt ze — zonder te zeggen dat ze al een aura-duiding op zak heeft. Kan dat, zo kort na een heel andersgekleurd portret? Kan je persoonlijkheid, want die wordt hier vastgelegd, zo snel veranderen? Nee, zegt de uitlegster, onmogelijk.

Je zou denken, nu pakt Marieke lachend haar rode aura-foto. Maar nee, ze gaat geduldig luisteren naar het nieuwe aura-verhaal van Het Spectrum. Hier heet ze ineens een cocooner die zichzelf helemaal wegcijfert voor anderen. ,,Je verdwijnt achter je aura.'' Mariekes moeder gnuift. Dit is gewoon big business. Maar Marieke is helemaal tevreden. Deze aura-uitleg klopte ook al met haar persoonlijkheid. En haar nieuwsgierigheid naar zichzelf is al twee keer bevredigd.

    • Bas Blokker