Doodstraf tegen leider PKK blijft gehandhaafd

Het Hof van Beroep in de Turkse hoofdstad Ankara heeft vanmorgen de doodstraf wegens verraad tegen de leider van de Koerdische Arbeiderspartij, Abdullah Öcalan, bevestigd. Het dossier van Öcalan wordt nu doorgestuurd naar achtereenvolgens het Turkse parlement en, als dat met de straf instemt, president Demirel. Pas als die zijn handtekening zet, kan het vonnis worden uitgevoerd.

In Turkije gaan inmiddels steeds meer mensen ervan uit dat het niet zover zal komen. Turkije wil immers graag bij de Europese Unie komen, en `Europa' is tegen de doodstraf. Volgende maand besluiten de Europese leiders in Helsinki of Turkije de status van kandidaatlid van de EU krijgt. Eerder deze week nog liet de Duitse ambassadeur in een toespraak weten dat Turkije ,,zijn Helsinki-droom'' verder wel kan vergeten als het Öcalan, die zich tegenwoordig niet als guerrillaleider maar als een op vrede gefixeerde politiek voorman presenteert, zou executeren.

[Een van de hoogste PKK-leiders na Öcalan, Murat Karayilan, heeft zaterdag in Nederland politiek asiel aangevraagd, zo heeft staatssecretaris Cohen (Justitie) gisteren bekendgemaakt. Karayilan is commandant van de gewapende vleugel van de PKK en lid van de `Presidentiële Raad'. Het is ongebruikelijk dat Justitie bekend maakt wie asiel aanvraagt. Volgens een woordvoerder is hiervoor in dit geval gekozen ,,om eventuele commotie in andere groepen te voorkomen'', mocht het bericht op een andere manier naar buiten komen.

De Immigratie- en Naturalisatiedienst onderzoekt zijn aanvraag. Tegelijk wordt bekeken of Karayilan zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden. In dat geval komt hij niet in aanmerking voor een vluchtelingenstatus en is vervolging door het openbaar ministerie mogelijk.]

Na het vonnis van vanmorgen is het juridische arsenaal van Öcalans advocaten in Turkije uitgeput. Maar de juridische strijd om de PKK-leider bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg begint pas.

In Straatsburg zullen de advocaten opnieuw de argumenten naar voren brengen, die vanmorgen in hoger beroep door de Turkse rechter werden afgwezen. Öcalan kreeg geen eerlijk proces, aldus de advocaten, omdat hij op ongeoorloofde wijze van Kenia, waar hij in februari werd opgepakt, naar Turkije werd overgebracht en omdat hij tijdens zijn proces niet voldoende kans kreeg om alleen met zijn juridische adviseurs te overleggen.

In Straatsburg zullen de advocaten ook protest aantekenen tegen de doodstraf. De Turkse wet kent die straf nog wel (al is hij sinds 1984 niet meer voltrokken), maar de Raad van Europa, waar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens toe behoort, wijst deze straf per definitie af.

De beroepsprocedure bij het Europese Hof zou de Turkse regering in staat stellen om een definitief besluit over wat er met Öcalan moet gebeuren, op de lange baan te schuiven.

Een behandeling van de zaak door het hof kan immers enige jaren in beslag nemen. Dat uitstel zou de Turkse regering in staat stellen om, met de steun van de Europese Unie, de bevolking, waarvan het niet-Koerdische deel nog steeds massaal voorstander is van executie, langzamerhand te laten wennen aan het idee dat Öcalan zal blijven leven.

    • Bernard Bouwman