Gekke stad

De politieman vertelde, en hij vertelde verder. Hij werkte als wijkagent in de Spaarndammerbuurt in Amsterdam en dertig procent van zijn tijd moest hij besteden aan psychiatrische patiënten. Zodoende kwam hij nogal eens in aanraking met de geestelijke gezondheidszorg in Amsterdam. Daarvan was hij bepaald niet onder de indruk.

Op deze debatavond in de Balie over `Gekte in de stad, de stad een gekkenhuis?' kon hij zijn hart luchten. Het publiek – een uitpuilende zaal vol werkers in deze sector – luisterde ademloos naar zijn kafkaiaanse ervaringen. Ze klonken soms als bizarre moppen.

Er zit een mevrouw bij de kapper. Ze snijdt opeens haar polsen door. De kapper belt de Riagg-Oost waar zij onder behandeling staat. Wij komen niet, want wij hebben geen personeel, zegt de Riagg. Onze politieman wordt gewaarschuwd. Hij belt naar de Riagg-Oost en zegt: ,,Ik zet haar met fiets en al in een busje en ik breng haar naar jullie toe.'' ,,Jij hebt vaker met dit bijltje gehakt'', is de reactie. In het Riagg-gebouw verschijnt na veel gedoe een psychiater, die het geval niet kent en amper de tijd neemt om de politieman aan te horen.

Ander verhaal. De politieman plukt een dolende mevrouw van 71 van de straat. Het is half vijf in de middag. Ze blijkt uit de inrichting Santpoort in Bloemendaal afkomstig. De inrichting kan haar niet komen ophalen. Een ziekenauto blijkt niet te regelen, want Amsterdam valt niet onder de regio Bloemendaal. Daarom moet de patiënte tot kwart voor tien 's avonds op het politiebureau blijven.

Zijn dit incidenten, vroeg de discussieleider. Nee, zei de politieman, dit gebeurt frequent. Hij vroeg zich wel eens af: de hulpverlening, was die 's avonds na tienen nog wel aanwezig? Ja, klonk het uit de zaal. Daar merkte hij dan weinig van, zei de politieman.

Ik was naar deze avond toegegaan omdat het om een voor Amsterdammers zo zichtbaar probleem gaat: de vele psychisch gestoorde mensen op straat. Waarom laten wij hen aan hun lot over? Het blijkt met het `Amsterdamse model' te maken te hebben. Psychiatrische patiënten, zo groeide de opvatting in `het veld', moeten in de stad integreren in plaats van afgezonderd te worden in inrichtingen buiten de stad. `Santpoort' heeft daarom nu nog maar 140 bewoners tegen 1.200 bewoners vijftien jaar geleden.

Maar goede bedoelingen leiden gemakkelijk tot catastrofes. De geestelijke gezondsheidszorg blijkt in Amsterdam een chaos. De vele instellingen werken langs elkaar heen. De zelfstandig wonende patiënt krijgt daardoor in het dagelijks leven niet de steun die hij nodig heeft. Het is ook het beeld van de tv-documentaire `Verwarring in de stad' die vanavond op Nederland 1 te zien is.

Aan het einde van de debatavond kwamen, o ironie, ook nog enkele patiënten zelf aan het woord. Ja, bekenden zij, zij voelden wel eens heimwee naar hun inrichting van vroeger. Die duinen, die ruimte, het was er zoveel minder hectisch dan in de grote stad.

    • Frits Abrahams