Aanval op verstikkende commercie in het voetbal

Racisme, hooliganisme en commercialisering. Op de Europese conferentie over sociale dimensies in voetbal in Straatsburg was iedereen het erover eens: voetbal hoort bij het volk.

,,Voetbal is cultuur'', riep Innocenzo Mazzini aan het einde van zijn betoog. ,,Voetbal mag niet worden bedwelmd door de commercie. Leer onze kinderen voetballen, zoals we ze leren muziek maken en leren tekenen.'' Met die hartenkreet sloot Mazzini, hoofd van de afdeling jeugd en school van de Italiaanse voetbalbond, gisteren zijn presentatie af voor driehonderd toehoorders uit dertig landen. Het applaus in vergaderzaal 4 van de Raad van Europa was overweldigend.

Mazzini had in tegenstelling tot alle andere sprekers op de conferentie geen tekst of beeldmateriaal bij de hand. Spontaan trok hij ten strijde tegen de kapitalistische en imperialistische invloeden van mediagiganten en de machtswellust van clubbazen die van voetbal handelswaar hebben gemaakt. ,,Bij ons in Italië is er elke dag voetbal op televisie, achter de decoder, maar ook op het openbare net. Iedereen zit voor de televisie, ook onze kinderen. Aan spelen komen ze niet toe. Ze kijken naar voetballende miljonairs en naar vechtende voetballers. Dat kan toch niet de bedoeling van onze God zijn.''

De Toscaan met de lange haren vertelde hoe hij de kinderen naar buiten haalt. Hij is scholen begonnen waar kinderen in hun vrije tijd muziek maken, schilderen en voetballen. Vanaf zeer jonge leeftijd krijgen kinderen de gelegenheid zich uit te leven in voetbal. ,,Wedstrijdjes zijn er nauwelijks, want winnen is niet belangrijk. Willen winnen werkt alleen strijd en hunkering naar macht in de hand. Kinderen moeten spelen. Daar leren ze van.''

Mazzini was een van het twintigtal hartveroverende sprekers op de conferentie. Zoals de Oostenrijker Kurt Wachter, die de zaal stil kreeg nadat hij had gezegd dat de Oostenrijkse voetbalbond en de Oostenrijkse topclubs niet willen weten dat er heel veel racisme heerst op de Oostenrijkse velden. Zijn project Fairplay wordt slechts gedoogd. En zoals de Engelsman Piara Power (Kicking racism out of football) die vertelde dat geen enkele Engelse club momenteel een zwarte manager heeft of een zwart bestuurslid. Nadat Ruud Gullit als manager is vertrokken, heeft het Britse voetbal sinds kort alleen in John Barnes een zwarte manager (van het Schotse Celtic). ,,De verhoudingen liggen scheef als je kijkt hoeveel zwarte voetballers in Engeland spelen.''

Michael Gabriel (Deutsche Sportjugend Fan-projekte) vertelde hoe hij en zijn medewerkers bij de Bundesligaclubs hadden aangeklopt om meer begrip te kweken voor de positie van de fanatieke clubsupporters. ,,Al die nieuwe stadions zijn zogenaamd veilig omdat ze all-seated zijn. Maar daarmee wordt wel de echte voetbalsfeer weggenomen. Supporters kijken niet zittend naar voetbal. Die moeten staande kunnen zingen en schreeuwen. In het nieuwe stadion van Schalke komen 10.000 staanplaatsen voor de supporters van de thuisclub en 3.000 voor de gastclub. In de stadions van Hamburg en Frankfurt gebeurt hetzelfde.''

De strijd tegen hooliganisme en racisme begint in de stadions, meende de Deen Birger Peitersen. ,,Stadionomroepers in heel Europa zijn voortdurend bezig de thuisclub aan te moedigen. Wanneer de tegenstander heeft gescoord, zegt een sombere omroeper dat er helaas gescoord is. Supporters wordt voortdurend in de stadions gezegd wat ze niet mogen doen. Waarom geen positieve benadering? Waarom de supporters niet vriendelijk tegemoet treden en als gewone mensen behandelen? Speel muziek met club- en voetballiederen voor iedereen.''

Voetbal moet terug naar de grassroots, had voorzitter David Mellor al op de eerste dag in Straatsburg gezegd. Voetbal mag geen handel zijn (,,het Bosman-arrest verdient een heroverweging'') die de afstand tussen amateurs en topvoetballers vergroot, zei de Franse sportminister Marie-George Buffet. Daarom waren de presentaties van enkele Engelsen zo zinvol. Roger Reade van het project Football in the community zei dat een miljoen mensen jaarlijks bezig zijn met voetbalactiviteiten, zoals tafelvoetbal met David Beckham, meisjestoernooien met finale op Wembley, gehandicaptenvoetbal, ouderenzorg, antirook en anti-alcoholcampagnes. Het project krijgt steun van alle profclubs, die geld, accommodatie en shirts ter beschikking stellen. Iedereen uit de gemeenschap wordt betrokken bij het clubleven.

Reade wilde vooral kwijt hoe bewust de Engelse profvoetballers zich van hun taak zijn. ,,Alan Shearer van Newcastle en het Engelse elftal is de beste. Hij bracht in een jaar 300 bezoekjes aan ziekenhuizen, scholen en gehandicapten. Hij deed daarnaast presentaties en opende winkels en tentoonstellingen, allemaal gratis.''

Allochtonen en vrouwen dienen volgens menig spreker meer aandacht te krijgen. ,,Van de profvoetballers in Groot-Brittannië is 25 procent zwart, van de toeschouwers op de tribune is één procent zwart. Waarom? Omdat zwarte mensen bang zijn'', zei Mellor. ,,Vrouwen en kinderen durven niet. Sport moet in een familiesfeer plaatsvinden. Laat clubs, voetballeiders en voetballers de schuld eens bij zichzelf zoeken en niet een beschuldigende vinger naar de supporters wanneer er rellen uitbreken. Want ook zij zijn verantwoordelijk.''

    • Guus van Holland