Verwildering bedreigt tuinen Le Roy

De ooit befaamde `wilde tuinen' van Louis Le Roy in Heerenveen verloederen. Tijd voor actie, vindt raadslid Stuiver (D66).

Strakke borders en vlakke gazons heeft hij altijd verfoeid. De eigenzinnige tuinarchitect/beeldend kunstenaar Louis Le Roy (75) uit Oranjewoud legde ruim 25 jaar geleden volgens zijn eigen filosofie een `wilde tuin' aan in de President Kennedylaan in Heerenveen.

De dertien meter brede en enkele kilometers lange tuin tussen twee rijstroken kreeg achteloos gevormde wandelpaden van stukken baksteen en beton en opgestapelde stenen muurtjes, waar tussendoor toortsen en klimplanten spontaan groeiden. De natuur liet hij er zoveel mogelijk zijn gang gaan. De stadstuin had in Le Roy's idee een oasefunctie. Uit heel Europa kwamen tuinliefhebbers, maar ook studenten zijn schepping bewonderen. Le Roy kreeg internationale erkenning met een ereprofessoraat van de universiteit van Braunschweig.

Spitten en ploegen was verboden, maar de snoeischaar en de zaag mochten zo nu en dan gehanteerd worden, vond Le Roy. ,,De natuur zijn gang laten gaan, impliceert niet dat de tuinen verwilderd zouden raken. De mens mag ingrijpen, maar moet wel scheppend bezig zijn'', licht raadslid Tiemen Stuiver (D66) Le Roy's filosofie toe. Stuiver eiste onlangs opheldering van B en W over de in zijn ogen deplorabele toestand van het ooit vermaarde tuinexperiment. Stuiver: ,,Er is in het wilde weg gesnoeid en burgers worden niet bij het onderhoud betrokken. De wandelpaden zijn onbegaanbaar en vrijwel verdwenen. Mensen die de tuinen nu bezoeken zijn vaak onthutst over wat ze aantreffen. Het gemeentebestuur lijkt niet te weten wat het er mee aan moet.''

De 83-jarige Elly Kuiper-Veenstra, die 26 jaar aan de Kennedylaan woont, gaat de `verpaupering' van de tuinen zeer aan het hart. Ze is altijd verrukt geweest over het `lustoord' voor haar deur, vertelt ze. ,,Dat de tuin nu zo verpietert is vreselijk jammer. In de lente bloeiden de boshyacintjes en sneeuwklokjes. Er groeiden morgenster en boerenwormkruid, er waren muurtjes en een alpenweide. Het was een lust om door de paden naar het centrum te wandelen.'' Ze verwijt de gemeente de tuin te hebben `verpest'. ,,Er wordt nu lukraak maar wat gedaan. Laatst zijn alle struiken eruit gehaald en is het één grote kale vlakte geworden.''

Raadslid Stuiver wil dat de gemeente samen met de wijkbewoners een herstelplan voor de tuin opstelt. Maar wethouder Jurrit Visser (Wijkbeheer, PvdA) voelt hier niets voor. Hij weerspreekt de kritiek van Stuiver en vindt dat de gemeente ,,zorgvuldig'' met de tuin omgaat. ,,Begin dit jaar hebben we externe deskundigen een oordeel gevraagd over het onderhoud. Volgens hen zaten we redelijk tegen de visie van Le Roy aan.'' De paden worden deze winter weer begaanbaar gemaakt, zegt Visser. ,,Dit kan nu eenmaal geen net onderhouden park zijn. Dat is niet de visie van Le Roy.''

De gemeente kreeg bovendien klachten van omwonenden over onoverzichtelijke verkeerssituaties door te hoog uitgebot groen. Metershoge berenklauwen zijn daarom gesnoeid. Visser: ,,De praktijk blijkt harder dan de leer.''

Le Roy maakt zich niet meer druk over zijn ooit succesvolle Heerenveense tuinproject. ,,De plantsoenendienst hakt en snoeit. Ze weten er niks van'', verzucht hij in zijn woonkamer, die uitkijkt op zijn eigen wilde tuin. ,,Van meet af aan is het niet gegaan zoals ik wilde. Mijn idee was om samen met mensen eindeloos in de tijd een strook groen te ontwikkelen.''

De `ecotect', zoals hij zichzelf omschrijft, stort zich nu met hart en ziel op een vervolgproject, waarmee hij dertig jaar geleden begon. Bij Mildam kocht hij drie hectare weiland met bos, waar hij een `eco-kathedraal' bouwt: 1.600 vrachtwagens met sloopafval als klinkers, rioolbuizen en trottoirbanden heeft hij er al met de hand gestapeld tot muren en torens, waar omheen een weelde aan wilde planten en mossen groeit. Zeldzame vlinders, reeën, vogels en dassen zijn in het bos te vinden. In de muren nestelen blauwkopmezen en er bloeien bosanemonen, melde en teunisbloem. In het Le Roy-bos blijkt het enkele graden warmer dan erbuiten, wat een reden is voor de variatie aan flora en fauna. De temperatuurstijging komt door de duizenden stenen die hij meters diep in de grond groef.

De tuinarchitect geeft de natuur vrij spel in zijn levenswerk. Sommige bouwsels doen denken aan ruïnes, anderen aan tempels: het is een wirwar van steen, gras, struiken, bomen. Le Roy heeft een stichting opgericht, die ervoor moet zorgen dat er doorgebouwd wordt tot het jaar 3000. ,,Misschien is deze eco-kathedraal wel nooit af. De menselijke creativiteit en die van de natuur vloeien hier eindeloos samen.''

Le Roy krijgt met zijn filosofie navolging in het buitenland. In het Duitse Wittenberg wordt 80 hectare voormalig militair oefenterrein door werklozen en andere belangstellenden omgetoverd tot een tweede eco-kathedraal. Le Roy is er als adviseur en stimulator bij betrokken. ,,Mensen worden zo buiten de verveling gehouden. Ze werken als het ware samen met planten en dieren, waardoor er een complexe, spontane creatie ontstaat.''

    • Karin de Mik